{"id":18993,"date":"2025-10-15T00:51:00","date_gmt":"2025-10-14T22:51:00","guid":{"rendered":"http:\/\/faustyna.lodz.pl\/?p=18993"},"modified":"2025-10-07T10:05:24","modified_gmt":"2025-10-07T08:05:24","slug":"sw-teresa-od-jezusa-nauczycielka-wiernych-wszystkich-czasow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/?p=18993","title":{"rendered":"\u015aw. Teresa od Jezusa – nauczycielk\u0105 wiernych wszystkich czas\u00f3w"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Drodzy bracia i siostry,
\nW toku katechez, kt\u00f3re pragn\u0105\u0142em po\u015bwi\u0119ci\u0107 Ojcom Ko\u015bcio\u0142a oraz wielkim postaciom teolog\u00f3w i kobietom \u015bredniowiecza, chcia\u0142bym tak\u017ce zatrzyma\u0107 si\u0119 nad niekt\u00f3rymi \u015bwi\u0119tymi kobietami i m\u0119\u017cczyznami, kt\u00f3rzy zostali og\u0142oszeni doktorami Ko\u015bcio\u0142a ze wzgl\u0119du na swe wybitne nauczanie. I dzi\u015b chc\u0119 rozpocz\u0105\u0107 kr\u00f3tk\u0105 seri\u0119 spotka\u0144, aby dope\u0142ni\u0107 przedstawianie doktor\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

<\/p>\n

Rozpoczynam od \u015bwi\u0119tej, kt\u00f3ra stanowi jeden ze szczyt\u00f3w duchowo\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej wszystkich czas\u00f3w – Teresy od Jezusa. Urodzi\u0142a si\u0119 w Avili, w Hiszpanii, w 1515 r. jako Teresa de Ahumada. W swej autobiografii ona sama podaje kilka szczeg\u00f3\u0142\u00f3w ze swego dzieci\u0144stwa: narodziny z \u201erodzic\u00f3w cnotliwych i bogobojnych\u201d, w licznej rodzinie, w kt\u00f3rej mia\u0142a dziewi\u0119ciu braci i trzy siostry. Jeszcze jako dziecko, maj\u0105c niespe\u0142na 9 lat, lubi\u0142a czyta\u0107 \u017cywoty niekt\u00f3rych m\u0119czennik\u00f3w, kt\u00f3re wzbudzi\u0142y w niej pragnienie m\u0119cze\u0144stwa do tego stopnia, \u017ce zaimprowizowa\u0142a kr\u00f3tk\u0105 ucieczk\u0119 z domu, aby umrze\u0107 jako m\u0119czennica i p\u00f3j\u015b\u0107 do Nieba (por. \u201eKsi\u0119ga \u017cycia\u201d 1,4); \u201eChc\u0119 widzie\u0107 Boga\u201d – m\u00f3wi\u0142a jako ma\u0142a dziewczynka rodzicom. Kilka lat p\u00f3\u017aniej Teresa opowie o swych lekturach z czas\u00f3w dzieci\u0144stwa i potwierdzi, \u017ce odkry\u0142a prawd\u0119, kt\u00f3r\u0105 streszcza w dw\u00f3ch podstawowych zasadach: z jednej strony \u201efakt, \u017ce wszystko, co nale\u017cy do tego \u015bwiata, przemija\u201d i z drugiej strony, \u017ce tylko B\u00f3g jest \u201ezawsze, zawsze, zawsze\u201d – temat, kt\u00f3ry powraca w najs\u0142ynniejszym wierszu: \u201eNie trw\u00f3\u017c si\u0119, nie dr\u017cyj. W\u015br\u00f3d \u017cycia dr\u00f3g, Tu wszystko mija, Trwa tylko B\u00f3g. Cierpliwo\u015b\u0107 przetrwa dni ziemskich zn\u00f3j, Kto Boga posiad\u0142, Ma szcz\u0119\u015bcia zdr\u00f3j: B\u00f3g sam wystarcza\u201d. Osierocona przez matk\u0119, gdy mia\u0142a 12 lat, poprosi\u0142a Naj\u015bwi\u0119tsz\u0105 Maryj\u0119 Pann\u0119, aby zosta\u0142a jej matk\u0105 (por. \u201eKsi\u0119ga…\u201d 1, 7).
\nJe\u015bli w m\u0142odo\u015bci lektura ksi\u0105g \u015bwieckich doprowadzi\u0142a j\u0105 do wyrzeczenia si\u0119 \u017cycia doczesnego, to jej do\u015bwiadczenie jako uczennicy mniszek augustynianek od Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi \u0141ask z Avili i czytanie ksi\u0105g duchowych, zw\u0142aszcza klasyk\u00f3w duchowo\u015bci franciszka\u0144skiej, nauczy\u0142y j\u0105 skupienia i modlitwy. W wieku 20 lat wst\u0105pi\u0142a do klasztoru karmelita\u0144skiego Wcielenia w tej\u017ce Avili. W trzy lata p\u00f3\u017aniej ci\u0119\u017cko zachorowa\u0142a, tak i\u017c cztery dni pozostawa\u0142a w \u015bpi\u0105czce, sprawiaj\u0105c wra\u017cenie zmar\u0142ej (por. \u201eKsi\u0119ga…\u201d 5, 9). R\u00f3wnie\u017c w walce z w\u0142asnymi chorobami \u015awi\u0119ta widzi zmaganie si\u0119 ze s\u0142abo\u015bciami i oporem wobec powo\u0142ania Bo\u017cego: \u201ePragn\u0119\u0142am \u017cy\u0107, bo dobrze to rozumia\u0142am – pisze – \u017ce nie \u017cy\u0142am, tylko raczej szamota\u0142am si\u0119 w cieniu \u015bmierci, a nie by\u0142o nikogo, kto by mi da\u0142 \u017cycie. Ten, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 mi je da\u0107, s\u0142usznie odmawia\u0142 mi swej pomocy za to, \u017ce tyle razy ju\u017c mnie nawr\u00f3ci\u0142 do siebie, a ja Go znowu opuszcza\u0142am\u201d (\u201eKsi\u0119ga…\u201d 8, 12). W 1543 traci kontakt z rodzin\u0105: ojciec umiera i wszyscy jej bracia emigruj\u0105 jeden po drugim do Ameryki. W okresie Wielkiego Postu 1554 r., maj\u0105c 39 lat, Teresa osi\u0105ga szczyt walki z w\u0142asnymi s\u0142abo\u015bciami. Przypadkowe odkrycie pos\u0105gu \u201eChrystusa okrutnie ubiczowanego\u201d naznaczy\u0142o dog\u0142\u0119bnie jej \u017cycie (por. Ksi\u0119ga… 9). \u015awi\u0119ta, kt\u00f3ra w owym czasie dostrzega g\u0142\u0119bokie wsp\u00f3\u0142brzmienie ze \u015bw. Augustynem od \u201eWyzna\u0144\u201d, tak oto opisuje decyduj\u0105cy dzie\u0144 swego do\u015bwiadczenia mistycznego: \u201eZdarza\u0142o mi si\u0119, \u017ce nagle przenika\u0142o mnie takie \u017cywe uczucie obecno\u015bci Bo\u017cej, \u017ce \u017cadn\u0105 miar\u0105 nie mog\u0142am w\u0105tpi\u0107 o tym, \u017ce On jest we mnie albo ja ca\u0142a w Nim pogr\u0105\u017cona\u201d (\u201eKsi\u0119ga…\u201d 10, 1).
\nR\u00f3wnolegle do dojrzewania jej w\u0142asnego \u017cycia wewn\u0119trznego \u015awi\u0119ta zaczyna rozwija\u0107 konkretnie my\u015bl o reformie zakonu karmelita\u0144skiego: w 1562 zak\u0142ada w Avili, przy poparciu miejscowego biskupa don Alvaro de Mendozy, pierwszy zreformowany Karmel i wkr\u00f3tce potem otrzymuje tak\u017ce potwierdzenie od prze\u0142o\u017conego generalnego zakonu Giovanniego Battisty Rossiego. W nast\u0119pnych latach powstaj\u0105 nowe Karmele – \u0142\u0105cznie jest ich 17. Zasadnicze znaczenie ma spotkanie ze \u015bw. Janem od Krzy\u017ca, z kt\u00f3rym w 1568 zak\u0142ada w Duruelo ko\u0142o Avili pierwszy klasztor karmelit\u00f3w bosych. W 1580 Rzym ustanawia prowincj\u0119 autonomiczn\u0105 dla zreformowanych klasztor\u00f3w, b\u0119d\u0105cych punktem wyj\u015bcia dla Zakonu Karmelit\u00f3w Bosych. Teresa ko\u0144czy swe ziemskie \u017cycie w\u0142a\u015bnie w chwili, gdy jest zaanga\u017cowana w dzia\u0142alno\u015b\u0107 fundacyjn\u0105. Oto bowiem w 1582 r., po ustanowieniu Karmelu w Burgos w drodze powrotnej do Avili, umiera w nocy z 15 na 16 pa\u017adziernika w Alba de Torres, powtarzaj\u0105c z pokor\u0105 dwa wyra\u017cenia: \u201eNa koniec umieram jako c\u00f3rka Ko\u015bcio\u0142a\u201d i \u201eNadszed\u0142 ju\u017c czas, m\u00f3j Oblubie\u0144cze, \u017ce si\u0119 zobaczymy\u201d. By\u0142 to \u017cywot prze\u017cyty w Hiszpanii, ale prze\u017cyty dla ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a. Beatyfikowa\u0142 j\u0105 papie\u017c Pius V w 1614, a kanonizowa\u0142 – Grzegorz XV w 1622, doktorem Ko\u015bcio\u0142a za\u015b og\u0142osi\u0142 j\u0105 s\u0142uga Bo\u017cy Pawe\u0142 VI w 1970 r.
\nTeresa od Jezusa nie mia\u0142a formacji akademickiej, ale zawsze czyni\u0142a skarb z nauczania teolog\u00f3w, pisarzy i mistrz\u00f3w duchowych. Jako pisarka zawsze odnosi si\u0119 do tego, co prze\u017cy\u0142a osobi\u015bcie lub widzia\u0142a w do\u015bwiadczeniu innych (por. Prolog do \u201eDrogi doskona\u0142o\u015bci\u201d), to znaczy wychodz\u0105c od do\u015bwiadczenia. Teresa umia\u0142a nawi\u0105zywa\u0107 wi\u0119zy przyja\u017ani duchowej z wieloma \u015bwi\u0119tymi, szczeg\u00f3lnie ze \u015bw. Janem od Krzy\u017ca. Jednocze\u015bnie karmi si\u0119 czytaniem Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, \u015bw. Hieronima, \u015bw. Grzegorza Wielkiego i \u015bw. Augustyna. W\u015br\u00f3d najwi\u0119kszych jej dzie\u0142 nale\u017cy przypomnie\u0107 przede wszystkim autobiografi\u0119, zatytu\u0142owan\u0105 \u201eKsi\u0119ga \u017cycia\u201d, kt\u00f3ra bywa te\u017c nazywana \u201eKsi\u0119g\u0105 Zmi\u0142owa\u0144 Pa\u0144skich\u201d. U\u0142o\u017cona w Karmelu w Avili w 1565 ukazuje ona szlak biograficzny i duchowy, napisany, jak wyznaje sama Teresa, aby podda\u0107 jej dusz\u0119 rozeznaniu \u201eMistrza ojc\u00f3w duchowych\u201d, \u015bw. Jana z Avili. Celem jej by\u0142o danie \u015bwiadectwa o obecno\u015bci i dzia\u0142aniu Boga mi\u0142osiernego w jej \u017cyciu: dlatego dzie\u0142o ucieka si\u0119 cz\u0119sto do formy modlitewnego dialogu z Panem. Jest to fascynuj\u0105ca lektura, gdy\u017c \u015awi\u0119ta nie tylko opowiada, ale r\u00f3wnie\u017c pokazuje, jak na nowo prze\u017cywa\u0107 g\u0142\u0119bokie do\u015bwiadczenie swego zwi\u0105zku z Bogiem. W 1566 Teresa pisze \u201eDrog\u0119 doskona\u0142o\u015bci\u201d, nazwan\u0105 przez ni\u0105 \u201eUpomnieniami i radami\u201d, kt\u00f3rych Teresa od Jezusa udziela swym mniszkom. Adresatkami jest dwana\u015bcie nowicjuszek z Karmelu \u015bw. J\u00f3zefa z Avili. Teresa proponuje im intensywny program \u017cycia kontemplacyjnego w s\u0142u\u017cbie Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rego podstaw\u0105 s\u0105 cnoty ewangeliczne i modlitwa. Do najcenniejszych fragment\u00f3w tego dzie\u0142a nale\u017cy komentarz do modlitwy Ojcze nasz, b\u0119d\u0105cej wzorem modlitwy.
\nNajs\u0142ynniejszym dzie\u0142em mistycznym \u015bw. Teresy jest \u201eTwierdza wewn\u0119trzna\u201d, napisana w 1577, w pe\u0142nej dojrza\u0142o\u015bci. Chodzi o ponowne odczytanie w\u0142asnej drogi \u017cycia duchowego a zarazem o uporz\u0105dkowanie ewentualnego rozwoju \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego ku jego pe\u0142ni, \u015bwi\u0119to\u015bci, pod dzia\u0142aniem Ducha \u015awi\u0119tego. Teresa odwo\u0142uje si\u0119 do struktury twierdzy o siedmiu komnatach jako obrazu wn\u0119trza cz\u0142owieka, wprowadzaj\u0105c jednocze\u015bnie symbol jedwabnika, kt\u00f3ry przemienia si\u0119 w motyla, aby wyrazi\u0107 przej\u015bcie od tego co przyrodzone, do nadprzyrodzonego. Natchnieniem dla \u015awi\u0119tej jest Pismo \u015awi\u0119te, szczeg\u00f3lnie za\u015b Pie\u015b\u0144 nad Pie\u015bniami jako symbol \u201edwojga Oblubie\u0144c\u00f3w\u201d, co pozwala jej opisa\u0107, w si\u00f3dmej komnacie, szczyt \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego w jego czterech aspektach: trynitarnym, chrystologicznym, antropologicznym i ko\u015bcielnym. Swej dzia\u0142alno\u015bci za\u0142o\u017cycielki karmelit\u00f3w reformowanych Teresa po\u015bwi\u0119ca \u201eKsi\u0119g\u0119 fundacji\u201d, napisan\u0105 mi\u0119dzy 1573 a 1582, w kt\u00f3rej m\u00f3wi o \u017cyciu rodz\u0105cej si\u0119 wsp\u00f3lnoty zakonnej. Podobnie jak w autobiografii, tak\u017ce ta opowie\u015b\u0107 ma za zadanie po\u015bwiadczy\u0107 przede wszystkim o dzia\u0142alno\u015bci Boga w dziele zak\u0142adania nowych klasztor\u00f3w.
\nNie jest \u0142atwo stre\u015bci\u0107 w kilku s\u0142owach g\u0142\u0119bok\u0105 i wielorak\u0105 duchowo\u015b\u0107 terezja\u0144sk\u0105. Mo\u017cna wskaza\u0107 jedynie kilka zasadniczych punkt\u00f3w. Na pierwszym miejscu Teresa proponuje cnoty ewangeliczne jako podstaw\u0119 ca\u0142ego \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego i ludzkiego: szczeg\u00f3lnie oderwanie si\u0119 od d\u00f3br, czyli ub\u00f3stwo ewangeliczne, kt\u00f3re dotyczy wszystkich; nast\u0119pnie mi\u0142o\u015b\u0107 wzajemn\u0105 jako zasadniczy sk\u0142adnik \u017cycia wsp\u00f3lnotowego i spo\u0142ecznego; pokor\u0119 jako umi\u0142owanie prawdy; zdecydowanie jako owoc odwagi chrze\u015bcija\u0144skiej; nadziej\u0119 teologaln\u0105, kt\u00f3r\u0105 opisuje jako pragnienie wody \u017cywej. Nie zapomina przy tym o cnotach ludzkich: grzeczno\u015bci, prawdom\u00f3wno\u015bci, skromno\u015bci, uprzejmo\u015bci, rado\u015bci, kulturze. Jako drug\u0105 \u015bw. Teresa proponuje g\u0142\u0119bokie wsp\u00f3\u0142brzmienie z wielkimi postaciami biblijnymi i \u017cywe s\u0142uchanie S\u0142owa Bo\u017cego. Szczeg\u00f3ln\u0105 zgodno\u015b\u0107 odczuwa z oblubienic\u0105 z Pie\u015bni nad Pie\u015bniami i z aposto\u0142em Paw\u0142em, jak r\u00f3wnie\u017c z Chrystusem od M\u0119ki i z Jezusem Eucharystycznym.
\n\u015awi\u0119ta podkre\u015bla nast\u0119pnie, jak bardzo zasadnicze znaczenie ma modlitwa: modli\u0107 si\u0119 oznacza \u201epoufne i przyjacielskie z Bogiem obcowanie i wylewn\u0105 (…) rozmow\u0119 z Tym, o kt\u00f3rym wiemy, \u017ce nas mi\u0142uje\u201d (\u201eKsi\u0119ga…\u201d 8, 5). My\u015bl \u015bw. Teresy zbiega si\u0119 z okre\u015bleniem, jakie \u015bw. Tomasz z Akwinu nada\u0142 mi\u0142o\u015bci teologalnej jako \u201eamicitia quaedam hominis ad Deum\u201d – rodzaj przyja\u017ani cz\u0142owieka z Bogiem, kt\u00f3ry jako pierwszy ofiarowa\u0142 sw\u0105 przyja\u017a\u0144 cz\u0142owiekowi (Summa Theologiae II-II, 23, 1). Inicjatywa wychodzi od Boga.
\nModlitwa jest \u017cyciem i rozwija si\u0119 stopniowo r\u00f3wnolegle ze wzrastaniem w \u017cyciu chrze\u015bcija\u0144skim: rozpoczyna si\u0119 od modlitwy s\u0142ownej, przechodzi przez uwewn\u0119trznienie za po\u015brednictwem medytacji i skupienia, a\u017c do osi\u0105gni\u0119cia jedno\u015bci mi\u0142o\u015bci z Chrystusem i z Tr\u00f3jc\u0105 Przenaj\u015bwi\u0119tsz\u0105. Nie chodzi oczywi\u015bcie o rozw\u00f3j, w kt\u00f3rym wychodzenie na coraz wy\u017csze stopnie oznacza pozostawianie za sob\u0105 wcze\u015bniejszego rodzaju modlitwy, ale o jeszcze wi\u0119ksze stopniowe zanurzanie si\u0119 w relacj\u0119 z Bogiem, kt\u00f3re ogarnia ca\u0142e \u017cycie. To, co proponuje Teresa, bardziej ni\u017c pedagogi\u0105 modlitwy jest prawdziw\u0105 \u201emistagogi\u0105\u201d: czytelnika swych dzie\u0142 uczy ona modlitwy, modl\u0105c si\u0119 razem z nim; cz\u0119sto bowiem przerywa sw\u0105 opowie\u015b\u0107 lub wyja\u015bnienie, aby zatopi\u0107 si\u0119 w modlitwie.
\nInnym tematem, drogim \u015awi\u0119tej, jest centralne miejsce cz\u0142owiecze\u0144stwa Chrystusa. Dla Teresy \u017cycie chrze\u015bcija\u0144skie jest bowiem osobistym zwi\u0105zkiem z Jezusem, kt\u00f3rego uwie\u0144czeniem jest jedno\u015b\u0107 z Nim dzi\u0119ki \u0142asce, mi\u0142o\u015bci i na\u015bladowaniu. Wynika st\u0105d znaczenie, jakie przywi\u0105zuje ona do na\u015bladowania M\u0119ki i Eucharystii, jako obecno\u015bci Chrystusa, w Ko\u015bciele dla \u017cycia ka\u017cdego cz\u0142owieka wierz\u0105cego i jako serce liturgii. \u015awi\u0119ta Teresa \u017cyje bezwarunkow\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 do Ko\u015bcio\u0142a: przejawia si\u0119 ona w \u017cywym \u201esensus Ecclesiae\u201d w obliczu podzia\u0142\u00f3w i konfliktu w Ko\u015bciele jej czas\u00f3w. Reformuje zakon karmelita\u0144ski z zamiarem lepszego s\u0142u\u017cenia i lepszej obrony \u201e\u015awi\u0119tego Rzymskiego Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego\u201d i jest gotowa odda\u0107 za niego \u017cycie (por. \u201eKsi\u0119ga…\u201d 33, 5).
\nOstatnim zasadniczym aspektem nauczania terezja\u0144skiego, kt\u00f3ry chcia\u0142bym podkre\u015bli\u0107, jest doskonalenie si\u0119 jako d\u0105\u017cenie ca\u0142ego \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego i ostateczny jego cel. \u015awi\u0119ta ma bardzo jasn\u0105 ide\u0119 \u201epe\u0142ni\u201d Chrystusa, prze\u017cywanej na nowo przez chrze\u015bcijanina. Pod koniec drogi \u201eTwierdzy wewn\u0119trznej\u201d, w ostatniej \u201esali\u201d Teresa opisuje tak\u0105 pe\u0142ni\u0119, urzeczywistnian\u0105 w mieszkaniu Tr\u00f3jcy, w jedno\u015bci z Chrystusem za po\u015brednictwem tajemnicy Jego cz\u0142owiecze\u0144stwa.
\nDrodzy bracia i siostry, \u015bwi\u0119ta Teresa od Jezusa jest prawdziw\u0105 nauczycielk\u0105 \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego dla wiernych wszystkich czas\u00f3w. W naszym spo\u0142ecze\u0144stwie, cz\u0119sto pozbawionym warto\u015bci duchowych, \u015bw. Teresa uczy nas bycia niezmordowanymi \u015bwiadkami Boga, Jego obecno\u015bci i Jego dzia\u0142ania, uczy nas rzeczywistego odczuwania tego g\u0142odu Boga, jaki istnieje w g\u0142\u0119bi naszego serca, tego pragnienia widzenia Boga, szukania Boga, rozmawiania z Nim, bycia przyjaci\u00f3\u0142mi Boga: jest to przyja\u017a\u0144, kt\u00f3ra jest nam wszystkim niezb\u0119dna i kt\u00f3rej winni\u015bmy szuka\u0107 na nowo ka\u017cdego dnia. Niech przyk\u0142ad tej \u015awi\u0119tej, g\u0142\u0119boko kontemplacyjnej i skutecznej w dzia\u0142aniu, pobudza r\u00f3wnie\u017c nas do codziennego po\u015bwi\u0119cania stosownego czasu na modlitw\u0119, na to otwieranie si\u0119 na Boga, na drog\u0119 poszukiwania Boga, aby Go widzie\u0107, aby znajdowa\u0107 Jego przyja\u017a\u0144 i tym samym prawdziwe \u017cycie, gdy\u017c rzeczywi\u015bcie wielu z nas powinno powiedzie\u0107: \u201eNie \u017cyj\u0119 naprawd\u0119, gdy\u017c nie widz\u0119 sensu swego \u017cycia\u201d. Dlatego czas modlitwy nie jest czasem straconym, ale jest czasem, w kt\u00f3rym otwiera si\u0119 droga do prawdziwego \u017cycia, otwiera si\u0119 droga do mi\u0142o\u015bci Bo\u017cej, do \u017carliwego umi\u0142owania Jego i Jego Ko\u015bcio\u0142a oraz do konkretnej mi\u0142o\u015bci ku naszym braciom. Dzi\u0119kuj\u0119.<\/p>\n

Papie\u017c Benedykt XVI<\/p>\n

kg (KAI)\/Watykan<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Drodzy bracia i siostry, W toku katechez, kt\u00f3re pragn\u0105\u0142em po\u015bwi\u0119ci\u0107 Ojcom Ko\u015bcio\u0142a oraz wielkim postaciom teolog\u00f3w i kobietom \u015bredniowiecza, chcia\u0142bym tak\u017ce zatrzyma\u0107 si\u0119 nad niekt\u00f3rymi \u015bwi\u0119tymi kobietami i m\u0119\u017cczyznami, kt\u00f3rzy zostali og\u0142oszeni doktorami Ko\u015bcio\u0142a ze wzgl\u0119du na swe wybitne nauczanie. I dzi\u015b chc\u0119 rozpocz\u0105\u0107 kr\u00f3tk\u0105 seri\u0119 spotka\u0144, aby dope\u0142ni\u0107 przedstawianie doktor\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18993"}],"collection":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18993"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18993\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28447,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18993\/revisions\/28447"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18993"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18993"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18993"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}