{"id":21165,"date":"2024-07-10T00:28:00","date_gmt":"2024-07-09T22:28:00","guid":{"rendered":"http:\/\/faustyna.lodz.pl\/?p=21165"},"modified":"2024-07-08T18:15:52","modified_gmt":"2024-07-08T16:15:52","slug":"dzis-rocznica-krwawej-niedzieli-kulminacyjnego-momentu-rzezi-wolynskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/?p=21165","title":{"rendered":"Jutro rocznica \u201eKrwawej niedzieli\u201d, kulminacyjnego momentu rzezi wo\u0142y\u0144skiej"},"content":{"rendered":"

$\"\"$ <\/a>11 lipca 1943 roku mia\u0142a miejsce \u201eKrwawa niedziela\u201d, kulminacyjny moment rzezi wo\u0142y\u0144skiej. Oddzia\u0142y UPA przeprowadzi\u0142y skoordynowane i brutalne uderzenie na zamieszkane przez polsk\u0105 ludno\u015b\u0107 wioski. W rocznic\u0119 tych wydarze\u0144 obchodzony jest Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Ofiar Ludob\u00f3jstwa na Wo\u0142yniu.<\/p>\n

Rze\u017a wo\u0142y\u0144ska to brutalne ludob\u00f3jstwo, kt\u00f3rego ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci dokonali w czasie II Wojny \u015awiatowej na polskiej ludno\u015bci zamieszkuj\u0105cej Wo\u0142y\u0144 i wschodni\u0105 Ma\u0142opolsk\u0119. W latach 1943-1944 Kresy sp\u0142yn\u0119\u0142y polsk\u0105 krwi\u0105. Ukrai\u0144ska zbrodnia na cywilach, w tym kobietach i dzieciach by\u0142a wyj\u0105tkowo brutalna.<\/p>\n

Organizacj\u0105 odpowiedzialn\u0105 za masowe i wyj\u0105tkowo okrutne w swej prymitywnej formie mordowanie Polak\u00f3w by\u0142a Ukrai\u0144ska Powsta\u0144cza Armia \u2013 zbrojne rami\u0119 jednej z frakcji Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w, kt\u00f3rej przyw\u00f3dc\u0105 by\u0142 Stefan Bandera. Jednak sam Bandera w trakcie rzezi wo\u0142y\u0144skiej by\u0142 uwi\u0119ziony w niemieckim obozie za to, \u017ce w 1941 roku og\u0142osi\u0142 powstanie niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego.<\/p>\n

Do czerwca 1943 roku ofiar\u0105 dzia\u0142a\u0144 OUN-B i UPA pad\u0142o prawie 10 tys. Polak\u00f3w ze wschodniej cz\u0119\u015bci wojew\u00f3dztwa wo\u0142y\u0144skiego. Ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci uznali, \u017ce stopniowe czystki s\u0105 ma\u0142o skuteczne, a du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 polskiej ludno\u015bci pozosta\u0142a na Wo\u0142yniu, uciekaj\u0105c ze swoich dom\u00f3w jedynie do miast lub organizuj\u0105c samoobron\u0119. Dlatego jeden z g\u0142\u00f3wnych pu\u0142kownik\u00f3w UPA kieruj\u0105cych rzezi\u0105 wo\u0142y\u0144sk\u0105, Dmytro Klaczkiwski ps. \u201eK\u0142ym Sawur\u201d zdecydowa\u0142 o zorganizowaniu jednego, pot\u0119\u017cnego uderzenia.<\/p>\n

\u201ePowinni\u015bmy przeprowadzi\u0107 wielk\u0105 akcj\u0119 likwidacji polskiego elementu. Przy odej\u015bciu wojsk niemieckich nale\u017cy wykorzysta\u0107 ten dogodny moment dla zlikwidowania ca\u0142ej ludno\u015bci m\u0119skiej w wieku od 16 do 60 lat. Tej walki nie mo\u017cemy przegra\u0107 i za ka\u017cd\u0105 cen\u0119 trzeba os\u0142abi\u0107 polskie si\u0142y. Le\u015bne wsie oraz wioski po\u0142o\u017cone obok le\u015bnych masyw\u00f3w powinny znikn\u0105\u0107 z powierzchni ziemi\u201d \u2013 rozkaza\u0142 Klaczkiwski w czerwcu 1943 roku.<\/p>\n

Krwawa Niedziela na Wo\u0142yniu<\/h2>\n
Propaganda UPA nawo\u0142ywa\u0142a do antypolskich czystek zarzucaj\u0105c Polakom udzia\u0142 \u201ew niemieckich rzeziach i katowaniu ludno\u015bci ukrai\u0144skiej\u201d oraz wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z partyzantk\u0105 sowieck\u0105. \u201eLecz niech nie zapomn\u0105 s\u0142ugusy Moskwy i Berlina, ze nar\u00f3d ukrai\u0144ski potrafi si\u0119 zem\u015bci\u0107\u201d \u2013 pisa\u0142 Klaczkiwski w czerwcowej odezwie skierowanej do ludno\u015bci ukrai\u0144skiej. Cz\u0119\u015b\u0107 z ukrai\u0144skich ch\u0142op\u00f3w da\u0142a si\u0119 przekona\u0107 propagandzie i wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w zbrodni.<\/p>\n
Na dzie\u0144 akcji wybrano niedziel\u0119 11 lipca, tak, \u017ceby jak najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 Polak\u00f3w m\u00f3c zaskoczy\u0107 w ko\u015bcio\u0142ach. Do tego typu atak\u00f3w dosz\u0142o w ko\u015bcio\u0142ach w Chrynowie, Krymnie, Kisielinie, Porycku i Zab\u0142o\u0107cach. W Chrynowie Ukrai\u0144cy ustawili karabin maszynowy w drzwiach \u015bwi\u0105tyni i otworzyli ogie\u0144 w modl\u0105cy si\u0119 t\u0142um ludzi.<\/p>\n
W innych miejscach do zbrojnej akcji dosz\u0142o ju\u017c w nocy z 10 na 11 lipca. Wyspecjalizowane w tym celu boj\u00f3wki, podzielone na mniejsze oddzia\u0142y atakowa\u0142y po kolei polskie wsie. Najpierw dokonywano rzezi mieszka\u0144c\u00f3w, a nast\u0119pnie rabowano ich dobytek i palono chaty. Nast\u0119pnie oddzia\u0142y b\u0142yskawicznie przenosi\u0142y si\u0119 do kolejnej wioski, zanim informacja o ataku zd\u0105\u017cy\u0142a si\u0119 rozprzestrzeni\u0107.<\/p>\n
Polacy gin\u0119li nie tylko od kul z broni palnej, ale od wszystkich narz\u0119dzi, kt\u00f3re w tym momencie mog\u0142y za bro\u0144 pos\u0142u\u017cy\u0107. Mi\u0119dzy innymi by\u0142y to siekiery, wid\u0142y, kosy, pi\u0142y, no\u017ce, m\u0142otki. Cz\u0119sto \u015bmier\u0107 by\u0142a poprzedzona brutalnymi torturami. Ofiarami mord\u00f3w byli nie tylko m\u0119\u017cczy\u017ani, ale r\u00f3wnie\u017c kobiety w ci\u0105\u017cy i dzieci. Polskie chaty grabiono, a nast\u0119pnie palono, \u017ceby raz na zawsze wygna\u0107 niedobitk\u00f3w z teren\u00f3w, kt\u00f3re Ukrai\u0144cy uznawali za swoje.<\/p>\n
Wed\u0142ug danych, kt\u00f3re poda\u0142 w swojej ksi\u0105\u017cce Grzegorz Motyka, w ci\u0105gu kilkunastu godzin Ukrai\u0144cy zg\u0142adzili 99 polskich wiosek. Timothy Snyder pisze o wymordowaniu nawet 167 miejscowo\u015bci. Regularne ataki by\u0142y kontynuowane w nast\u0119pnych dniach. W lipcu 1943 roku celem napad\u00f3w sta\u0142o si\u0119 520 wsi i osad, zamordowanych zosta\u0142o oko\u0142o 10-11 tysi\u0119cy Polak\u00f3w.<\/p>\n
Zarz\u0105dzona przez \u201eK\u0142yma Sawura\u201d Operacja mia\u0142a charakter zorganizowany. Potwierdzaj\u0105 to ukrai\u0144skie dokumenty. Jednym z nich jest fragment sprawozdania OUN z okr\u0119gu W\u0142odzimierz-Horoch\u00f3w za lipiec 1943. Mimo swojego krwawego przebiegu akcja przez samo UPA zosta\u0142a uznana za \u201enieudoln\u0105\u201d. Antypolska akcja w wi\u0119kszo\u015bci wypadk\u00f3w przeprowadzona nieudolnie. Padali nie niepotrzebni, a aktywny element antyukrai\u0144ski, oczywi\u015bcie zorganizowany i uzbrojony albo uciek\u0142, albo stawi\u0142 zbrojny op\u00f3r, zadaj\u0105c nam straty. Najlepiej przeprowadzono akcj\u0119 w rejonie Poryckim, dobrze w Horochowskim, zadowalaj\u0105co w centralnym, ale w Beresteczku i O\u017adziutyczach, ca\u0142kiem nie odby\u0142a si\u0119 w miastach W\u0142odzimierz, Horoch\u00f3w oraz w rejonie U\u015bciu\u0142ug i Werba. W prowadzonej akcji bra\u0142a udzia\u0142 w niekt\u00f3rych miejscowo\u015bciach ludno\u015b\u0107, a w rejonie poryckim melnykowcy (jedna z frakcji OUN \u2013 red.).<\/p>\n
Jak pisze historyk Grzegorz Motyka w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eWo\u0142y\u0144 \u201943. Ludob\u00f3jcza czystka, fakty, analogie, polityka historyczna\u201d okrucie\u0144stwo akcji nie by\u0142o przypadkowe. Masowe mordy ludno\u015bci polskiej by\u0142y jego zdaniem celowo dokonywane z tak du\u017c\u0105 brutalno\u015bci\u0105, poniewa\u017c ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci zak\u0142adali, \u017ce nic lepiej nie ukryje charakteru dokonanych przez nich czyn\u00f3w, jak \u201eubranie ich w szaty\u201d okrutnego ch\u0142opskiego buntu.<\/p>\n
Bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107 UPA polega\u0142a dodatkowo na dezinformacji polskiej ludno\u015bci. Ukrai\u0144cy, nawet w trakcie akcji zapewniali, \u017ce nie przeszkadza im narodowo\u015b\u0107 i katolicyzm Polak\u00f3w, a atakuj\u0105 wy\u0142\u0105cznie tych, kt\u00f3rzy mieli negatywny stosunek do kwestii pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego. Gwarantowali, \u017ce pozosta\u0142ym przy \u017cyciu mieszka\u0144com nic si\u0119 nie stanie i nie ma potrzeby, \u017ceby uciekali. Dzi\u0119ki tej dezinformacji kolejne, sierpniowe uderzenie r\u00f3wnie\u017c zaskoczy\u0142o polsk\u0105 ludno\u015b\u0107, kt\u00f3ra nie uciek\u0142a z atakowanych teren\u00f3w.<\/p>\n
Nie wszyscy Ukrai\u0144cy brali udzia\u0142 w morderstwie na Polakach dobrowolnie. Znane s\u0105 przypadki, w kt\u00f3rych banderowcy zmuszali do zbrodni ukrai\u0144skich ch\u0142op\u00f3w. Jeden z Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3ry ukrywa\u0142 przed oddzia\u0142ami UPA polskich s\u0105siad\u00f3w, zosta\u0142 potem zmuszony do zabijania innych Polak\u00f3w siekier\u0105, pod gro\u017ab\u0105 utraty w\u0142asnego \u017cycia. Znane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c relacje ukrai\u0144skich ch\u0142op\u00f3w, kt\u00f3rym za ukrywanie Polak\u00f3w \u201ewsp\u00f3\u0142bracia\u201d spalili domy.<\/p>\n
W ca\u0142ej rzezi wo\u0142y\u0144skiej zgin\u0119\u0142o 100 tys. z p\u00f3\u0142tora miliona Polak\u00f3w zamieszkuj\u0105cych te tereny. Kolejne 300-400 tys. os\u00f3b zosta\u0142o zmuszonych do ucieczki. By\u0142a ona jedn\u0105 z najkrwawszych zbrodni na ludno\u015bci cywilnej pope\u0142nionych w czasie II wojny \u015bwiatowej. Co wa\u017cne, tak potworna zbrodnia zosta\u0142a dokonana przez nieregularn\u0105 partyzantk\u0119.<\/p>\n
W polskich akcjach odwetowych w latach 1943-1947, czyli a\u017c do przesiedle\u0144 ukrai\u0144skiej ludno\u015bci w ramach akcji Wis\u0142a zgin\u0119\u0142o wed\u0142ug danych podawanych przez Motyk\u0119 od 10 do 15 tys. os\u00f3b. Ukrai\u0144cy m\u00f3wi\u0105 nawet o 20 tysi\u0105cach swoich ofiar, jednak cz\u0119\u015b\u0107 z nich zosta\u0142a zamordowana przez samych ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w za pomoc Polakom.<\/p>\n
Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Ofiar Ludob\u00f3jstwa na Wo\u0142yniu<\/p>\n
Na pami\u0105tk\u0119 ofiar rzezi wo\u0142y\u0144skiej, w 2016 roku sejm uchwali\u0142 nowe \u015bwi\u0119to, \u201eNarodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Ofiar Ludob\u00f3jstwa dokonanego przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej\u201d. Obchody ustanowiono na rocznic\u0119 krwawej niedzieli 11 lipca. \u015awi\u0119to czci pami\u0119\u0107 nie tylko Polak\u00f3w, ale i zamordowanych obywateli II RP innej narodowo\u015bci, w tym \u017byd\u00f3w, Ormian, czy Czech\u00f3w.<\/p>\n
Przyjmuj\u0105c uchwa\u0142\u0119 o \u015bwiecie sejm wyrazi\u0142 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c tzw. \u201eSprawiedliwym Ukrai\u0144com\u201d, kt\u00f3rzy odmawiali udzia\u0142u w mordach i ratowali Polak\u00f3w. Pos\u0142owie wyrazili tak\u017ce uznanie dla \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej, Samoobrony Kresowej, Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich, kt\u00f3rzy podj\u0119li heroiczn\u0105 walk\u0119 w obronie zagro\u017conej atakami ludno\u015bci cywilnej.<\/p>\n
Zbrodnia wo\u0142y\u0144ska spe\u0142nia wszystkie przes\u0142anki, \u017ceby m\u00f3c j\u0105 nazwa\u0107 ludob\u00f3jstwem. Zdaniem Motyki zbrodnia mia\u0142a charakter ludob\u00f3jczej czystki etnicznej, to znaczy akcji, w kt\u00f3rej za\u0142o\u017ceniach s\u0105 wpisane masowe mordy na ludno\u015bci cywilnej. Jednak do tej pory oficjalne u\u017cycie s\u0142owa \u201eludob\u00f3jstwo\u201d wywo\u0142uje wiele kontrowersji na Ukrainie.<\/p>\n
za Maciej Zaremba<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
11 lipca 1943 roku mia\u0142a miejsce \u201eKrwawa niedziela\u201d, kulminacyjny moment rzezi wo\u0142y\u0144skiej. Oddzia\u0142y UPA przeprowadzi\u0142y skoordynowane i brutalne uderzenie na zamieszkane przez polsk\u0105 ludno\u015b\u0107 wioski. W rocznic\u0119 tych wydarze\u0144 obchodzony jest Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Ofiar Ludob\u00f3jstwa na Wo\u0142yniu. <\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21165"}],"collection":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21165"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21165\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29801,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21165\/revisions\/29801"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21165"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21165"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21165"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}