$\"\"$ <\/a>W pierwsz\u0105 niedziel\u0119 po pierwszej wiosennej pe\u0142ni Ksi\u0119\u017cyca obchodzimy w Ko\u015bciele uroczysto\u015b\u0107 Zmartwychwstania Pa\u0144skiego. Nazywamy j\u0105 cz\u0119sto Wielkanoc\u0105, czyli Wielk\u0105 Noc\u0105, bowiem cud zmartwychwstania Jezusa Chrystusa dokona\u0142 si\u0119 nad ranem, o \u015bwicie. Cud ten jest bez w\u0105tpienia najwi\u0119kszym, jaki dokona\u0142 si\u0119 w ca\u0142ej historii \u015bwiata, dlatego s\u0142usznie noc tego cudu nazywamy wielk\u0105.<\/div>\n

Wielkanoc jest pierwszym i najdawniejszym \u015bwi\u0119tem w Ko\u015bciele. Obchodzili go Aposto\u0142owie w tym samym czasie, kiedy \u017bydzi obchodzili swoj\u0105 Pasch\u0119, gdy\u017c zmartwychwstanie Jezusa dokona\u0142o si\u0119 w dzie\u0144 po uroczysto\u015bci Paschy. By\u0142a ona obchodzona przez Izraelit\u00f3w na pami\u0105tk\u0119 wybawienia ich z niewoli egipskiej. W tym samym czasie przypad\u0142a \u015bmier\u0107 Pana Jezusa i Jego zmartwychwstanie jako tajemnica naszego odkupienia, wybawienia z niewoli szatana i wprowadzenia nas do ziemi obiecanej, do niebieskiego Ojca. \u017bydzi obchodzili Pasch\u0119 dnia 14 nisan, bo tak przykaza\u0142 im Moj\u017cesz. Przez miesi\u0105c nisan okre\u015blano miesi\u0105c (30 dni) od nowiu marca do nowiu kwietnia. Jednak ze wzgl\u0119du na to, \u017ce Pan Jezus zmartwychwsta\u0142 w niedziel\u0119, chrze\u015bcijanie ju\u017c od wieku II pierwsz\u0105 niedziel\u0119 po pe\u0142ni wiosennej zacz\u0119li obchodzi\u0107 jako Wielkanoc. Tak te\u017c uchwali\u0142 sob\u00f3r w Nicei w 325 roku, dodaj\u0105c, \u017ce za pe\u0142ni\u0119 wiosenn\u0105 uwa\u017ca si\u0119 t\u0119, kt\u00f3ra wypada po zr\u00f3wnaniu dnia z noc\u0105, czyli po 21 marca. Tak wi\u0119c Wielkanoc mo\u017ce si\u0119 waha\u0107 pomi\u0119dzy 22 marca a 25 kwietnia.<\/div>\n

<\/p>\n

Wielkanoc jest nie tylko pierwszym \u015bwi\u0119tem w Ko\u015bciele chronologicznie, ale tak\u017ce co do wa\u017cno\u015bci. Przez wszystkie wieki by\u0142o uwa\u017cane za najwi\u0119ksze. Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce powinno nim by\u0107 Bo\u017ce Narodzenie, przyj\u015bcie na ziemi\u0119 Syna Bo\u017cego. Chrystus Pan zjawi\u0142 si\u0119 jednak na ziemi naszej w takich okoliczno\u015bciach, \u017ce tylko szczerze wierz\u0105cy mogli przyj\u0105\u0107 za pewnik, \u017ce to On w\u0142a\u015bnie by\u0142 obiecanym Zbawicielem \u015bwiata. Jego za\u015b m\u0119ka i \u015bmier\u0107 by\u0142a tak okrutna i ha\u0144bi\u0105ca, \u017ce mog\u0142a nawet najwierniejszym odebra\u0107 wiar\u0119 w Chrystusa. Jak wiemy, sta\u0142o si\u0119 tak nawet w przypadku os\u00f3b b\u0119d\u0105cych najbli\u017cej Pana Jezusa – Aposto\u0142\u00f3w. Za\u0142amali si\u0119 oni zupe\u0142nie na widok Jego m\u0119ki i \u015bmierci. Swoim zmartwychwstaniem Jezus potwierdzi\u0142, \u017ce jest prawdziwie Mesjaszem, Synem Bo\u017cym. Nawet kiedy Pan Jezus czyni\u0142 cuda, mo\u017cna by\u0142o powo\u0142a\u0107 si\u0119 na Moj\u017cesza i prorok\u00f3w, kt\u00f3rzy czynili cuda podobne, a mo\u017ce nawet i wi\u0119ksze. Jednak cud zmartwychwstania musi przekona\u0107 wszystkich, kt\u00f3rzy tylko maj\u0105 dobr\u0105 wol\u0119 i chc\u0105 pozna\u0107 prawd\u0119. To jedna z przyczyn, dla kt\u00f3rych Ko\u015bci\u00f3\u0142 zawsze na pierwszym miejscu w hierarchii \u015bwi\u0105t stawia Wielkanoc. Ono jest s\u0142o\u0144cem roku ko\u015bcielnego, ono jest centrum wszystkich tajemnic, zwi\u0105zanych z \u017cyciem i pos\u0142annictwem na ziemi Jezusa Chrystusa tak dalece, \u017ce przez pierwsze trzy wieki by\u0142o ono jedynym \u015bwi\u0119tem. Ju\u017c Tertulian pisa\u0142 ok. roku 220: „Od Paschy do Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy radujmy si\u0119”.<\/div>\n

$\"\"$ <\/a>Zmartwychwstanie Chrystusa nast\u0105pi\u0142o o \u015bwicie: „A oto powsta\u0142o wielkie trz\u0119sienie ziemi. Albowiem anio\u0142 Pa\u0144ski zst\u0105pi\u0142 z nieba, podszed\u0142, odsun\u0105\u0142 kamie\u0144 i usiad\u0142 na nim. Posta\u0107 jego ja\u015bnia\u0142a jak b\u0142yskawica, a szaty jego by\u0142y bia\u0142e jak \u015bnieg. Ze strachu przed nim zadr\u017celi stra\u017cnicy i stali si\u0119 jakby umarli”. W czasie sk\u0142adania cia\u0142a Pana Jezusa do grobu namaszczono Jego cia\u0142o, jak to by\u0142o w zwyczaju, aby je zachowa\u0107 jak najd\u0142u\u017cej. Uczyniono to jednak prowizorycznie. Uczniowie nie byli bowiem przygotowani na tak rych\u0142\u0105 \u015bmier\u0107, a po zachodzie s\u0142o\u0144ca obowi\u0105zywa\u0142 ich jako prawowiernych \u017byd\u00f3w obch\u00f3d \u015bwi\u0119ta Paschy, kt\u00f3ry zaczyna\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie w Wielki Pi\u0105tek wieczorem. Pascha bowiem przypada\u0142a w sobot\u0119. Pi\u0119knie t\u0119 scen\u0119 opisuje nam \u015bw. Marek: „Po up\u0142ywie szabatu Maria Magdalena, Matka Jakuba, i Salome nakupi\u0142y wonno\u015bci, \u017ceby p\u00f3j\u015b\u0107 nama\u015bci\u0107 Jezusa. Wczesnym rankiem w pierwszy dzie\u0144 tygodnia przysz\u0142y do grobu, gdy s\u0142o\u0144ce wzesz\u0142o. A m\u00f3wi\u0142y mi\u0119dzy sob\u0105: \u00abKto nam odsunie kamie\u0144 od wej\u015bcia grobu?\u00bb Gdy jednak spojrza\u0142y, zauwa\u017cy\u0142y, \u017ce kamie\u0144 by\u0142 odsuni\u0119ty, a by\u0142 bardzo du\u017cy. Wesz\u0142y wi\u0119c do grobu i ujrza\u0142y m\u0142odzie\u0144ca, siedz\u0105cego po prawej stronie, ubranego w bia\u0142\u0105 szat\u0119; i bardzo si\u0119 przestraszy\u0142y. Lecz on rzek\u0142 do nich: \u00abNie b\u00f3jcie si\u0119. Szukacie Jezusa z Nazaretu, ukrzy\u017cowanego; powsta\u0142, nie ma Go tu. Oto miejsce, gdzie Go z\u0142o\u017cyli. Lecz id\u017acie, powiedzcie Jego uczniom i Piotrowi: Idzie przed wami do Galilei, tam Go ujrzycie, jak wam powiedzia\u0142”. One wysz\u0142y i uciek\u0142y z grobu; ogarn\u0119\u0142o je bowiem zdumienie i strach. Nikomu te\u017c nic nie oznajmi\u0142y, bo si\u0119 ba\u0142y”.<\/div>\n

$\"\"$ <\/a>Kiedy jednak owe niewiasty wraca\u0142y do miasta, Maria Magdalena przera\u017cona widokiem odkrytego grobu pobieg\u0142a zawiadomi\u0107 o tym natychmiast Aposto\u0142\u00f3w. Niewiasty w tym czasie powraca\u0142y za Magdalen\u0105. Kiedy by\u0142y w drodze, „oto Jezus stan\u0105\u0142 przed nimi i rzek\u0142: \u00abWitajcie\u00bb. One zbli\u017cy\u0142y si\u0119 do Niego, obj\u0119\u0142y Go za nogi i odda\u0142y Mu pok\u0142on. A Jezus rzek\u0142 do nich: \u00abNie b\u00f3jcie si\u0119. Id\u017acie i oznajmijcie moim braciom: niech id\u0105 do Galilei, tam Mnie zobacz\u0105\u00bb”.<\/div>\n

Tymczasem niewiasty uprzedzi\u0142a ju\u017c Maria Magdalena. Pobieg\u0142a bowiem „i przyby\u0142a do Piotra i do drugiego ucznia, kt\u00f3rego Jezus mi\u0142owa\u0142, i rzek\u0142a: \u00abZabrano Pana z grobu i nie wiemy, gdzie Go z\u0142o\u017cono\u00bb”. Do grobu Pana Jezusa udali si\u0119 wi\u0119c Piotr i Jan. Weszli do \u015brodka i ujrzeli prze\u015bcierad\u0142o, w kt\u00f3re by\u0142o owini\u0119te cia\u0142o Pana Jezusa. Powr\u00f3cili wi\u0119c do uczni\u00f3w, aby im powiedzie\u0107, co zastali.<\/div>\n

Kiedy Magdalena zawiadomi\u0142a Piotra i Jana, pobieg\u0142a zapewne zawiadomi\u0107 o tym, co si\u0119 sta\u0142o, tak\u017ce innych uczni\u00f3w, rozproszonych po mie\u015bcie. Kiedy powr\u00f3ci\u0142a do grobu i wesz\u0142a do \u015brodka, p\u0142acz\u0105c w przekonaniu, \u017ce wrogowie Chrystusa potajemnie przenie\u015bli Jego cia\u0142o gdzie indziej, ujrza\u0142a dw\u00f3ch anio\u0142\u00f3w. „I rzekli do niej: \u00abNiewiasto, czemu p\u0142aczesz?\u00bb Odpowiedzia\u0142a im: \u00abZabrano Pana mego i nie wiem, gdzie Go po\u0142o\u017cono\u00bb. Gdy to powiedzia\u0142a, odwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 i ujrza\u0142a stoj\u0105cego Jezusa, ale nie wiedzia\u0142a, \u017ce to Jezus. Rzek\u0142 do niej Jezus: \u00abNiewiasto, czemu p\u0142aczesz? Kogo szukasz?\u00bb Ona za\u015b s\u0105dz\u0105c, \u017ce to ogrodnik, powiedzia\u0142a do Niego: \u00abPanie, je\u015bli ty Go przenios\u0142e\u015b, powiedz mi, gdzie Go po\u0142o\u017cy\u0142e\u015b, a ja Go wezm\u0119\u00bb. Jezus rzek\u0142 do niej: \u00abMario!\u00bb”. Epizod ten nasuwa nam przypuszczenie, \u017ce w pobli\u017cu musia\u0142o istnie\u0107 wi\u0119cej grob\u00f3w, kt\u00f3re utrzymywa\u0142 w porz\u0105dku naj\u0119ty ogrodnik.<\/div>\n

Tego samego dnia Pan Jezus pojawi\u0142 si\u0119 jeszcze dw\u00f3m uczniom, id\u0105cym do Emaus, co plastycznie opisa\u0142 \u015bw. \u0141ukasz. Wieczorem pojawi\u0142 si\u0119 w Wieczerniku Pan Jezus wszystkim uczniom za wyj\u0105tkiem Tomasza. Wida\u0107 z tego, \u017ce wie\u015b\u0107 o zmartwychwstaniu Pana Jezusa ju\u017c si\u0119 rozesz\u0142a i Aposto\u0142owie uwa\u017cali za stosowne zebra\u0107 si\u0119 na narad\u0119, co maj\u0105 robi\u0107. W dalszych dniach nast\u0105pi\u0142y kolejne objawienia si\u0119 Zmartwychwsta\u0142ego.<\/div>\n

Aposto\u0142owie byli tak dalece przestraszeni m\u0119k\u0105 i \u015bmierci\u0105 Pana Jezusa, \u017ce nie tak \u0142atwo dawali wiar\u0119 w Jego zmartwychwstanie, chocia\u017c Jezus przed \u015bmierci\u0105 kilka razy to wydarzenie zapowiada\u0142. Dosz\u0142o do tego, \u017ce Pan Jezus musia\u0142 im wyrzuca\u0107 niedowiarstwo, \u017c\u0105da\u0107, aby dali mu co\u015b do jedzenia. \u015awi\u0119ty Tomasz Aposto\u0142 na wie\u015b\u0107 o zmartwychwstaniu zawo\u0142a\u0142: „Je\u017celi na r\u0119kach Jego nie zobacz\u0119 \u015bladu gwo\u017adzi, i nie w\u0142o\u017c\u0119 r\u0119ki mojej do boku Jego, nie uwierz\u0119”.<\/div>\n

Kiedy Aposto\u0142owie przekonali si\u0119, \u017ce Jezus \u017cyje w swoim uwielbionym ciele, \u017cadna si\u0142a nie zdo\u0142a\u0142a wyrwa\u0107 ich z tego przekonania. Na nim te\u017c b\u0119d\u0105 budowa\u0107 przepowiadanie Chrystusa. Ju\u017c w pierwszym przem\u00f3wieniu po Zes\u0142aniu Ducha \u015awi\u0119tego \u015bw. Piotr powie: „Bracia, wolno powiedzie\u0107 do was otwarcie, \u017ce patriarcha Dawid… widzia\u0142 przysz\u0142o\u015b\u0107 i przepowiedzia\u0142 zmartwychwstanie Mesjasza, \u017ce ani nie pozostanie w otch\u0142ani, ani cia\u0142o Jego nie ulegnie rozk\u0142adowi. Tego w\u0142a\u015bnie Jezusa wskrzesi\u0142 B\u00f3g, a my wszyscy jeste\u015bmy tego \u015bwiadkami”. W drugim przem\u00f3wieniu, do t\u0142umu zebranego z okazji uzdrowienia chorego od urodzenia, \u015bw. Piotr powie jeszcze dobitniej: „B\u00f3g naszych ojc\u00f3w… ws\u0142awi\u0142 s\u0142ug\u0119 swego, Jezusa, wy jednak wydali\u015bcie Go i zaparli\u015bcie si\u0119 Go przed Pi\u0142atem, gdy postanowi\u0142 Go uwolni\u0107… Zabili\u015bcie Dawc\u0119 \u017cycia, ale B\u00f3g wskrzesi\u0142 Go z martwych, czego my jeste\u015bmy \u015bwiadkami”. Do Korneliusza Ksi\u0105\u017c\u0119 Aposto\u0142\u00f3w zwraca te s\u0142owa: „Wiecie, co si\u0119 dzia\u0142o w ca\u0142ej Judei… Znacie spraw\u0119 Jezusa z Nazaretu… przyszed\u0142 On dobrze czyni\u0105c… A my jeste\u015bmy \u015bwiadkami wszystkiego, co zdzia\u0142a\u0142 w ziemi \u017cydowskiej i w Jerozolimie. Jego to zabili zawiesiwszy na drzewie. B\u00f3g wskrzesi\u0142 Go trzeciego dnia i pozwoli\u0142 Mu ukazywa\u0107 si\u0119 nie ca\u0142emu ludowi, ale nam, wybranym uprzednio przez Boga na \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3rzy\u015bmy z Nim jedli i pili po zmartwychwstaniu”.<\/p>\n<\/div>\n

Na czym tajemnica polega zmartwychwstania? Jak sam wyraz \u015bwiadczy, „zmartwychwsta\u0107” to znaczy wsta\u0107 z martwych, przej\u015b\u0107 ze \u015bmierci do \u017cycia. \u015amier\u0107 polega na od\u0142\u0105czeniu duszy od cia\u0142a, a przeto zmartwychwstanie polega na ponownym po\u0142\u0105czeniu duszy z cia\u0142em. Tylko B\u00f3g, kt\u00f3ry jest Panem \u017cycia i \u015bmierci, mo\u017ce tego cudu dokona\u0107, gdy\u017c jako Stworzyciel jest wszechmocnym i Panem absolutnym stworze\u0144, jak i praw, kt\u00f3re nimi rz\u0105dz\u0105.<\/div>\n

Pismo \u015bwi\u0119te podaje wypadki wskrzeszenia z martwych ju\u017c w Starym Testamencie. Dokonywa\u0142 takich cud\u00f3w Eliasz i Elizeusz. Czynili to oczywi\u015bcie nie w\u0142asn\u0105 moc\u0105, ale Bo\u017c\u0105. B\u00f3g na ich pro\u015bby wskrzesza\u0142 umar\u0142ych. W Nowym Testamencie czytamy o trzech takich wypadkach. Pan Jezus wskrzesi\u0142 c\u00f3rk\u0119 Jaira, m\u0142odzie\u0144ca z Naim i \u0141azarza, kt\u00f3ry od trzech dni znajdowa\u0142 si\u0119 ju\u017c w grobie i by\u0142 w stanie rozk\u0142adu. Cud\u00f3w tych dokona\u0142 Chrystus moc\u0105 w\u0142asn\u0105, jako Syn Bo\u017cy, co wyra\u017anie zaznacza: „Dziewczynko, m\u00f3wi\u0119 ci, wsta\u0144!”, „M\u0142odzie\u0144cze, tobie m\u00f3wi\u0119, wsta\u0144!”.<\/div>\n

Skoro Pan Jezus mia\u0142 jako Syn Bo\u017cy moc wskrzeszania innych, to czy nie m\u00f3g\u0142 w\u0142asnej duszy nakaza\u0107, by powr\u00f3ci\u0142a do swojego cia\u0142a? \u015aw. Tomasz zadaje sobie pytanie, czy zmartwychwstanie Pana Jezusa by\u0142o absolutn\u0105 konieczno\u015bci\u0105. Odpowiada, \u017ce nie. Po dokonanym Odkupieniu m\u00f3g\u0142 On bowiem unicestwi\u0107 swoj\u0105 ludzk\u0105 natur\u0119. Jednak zdaniem Doktora Anielskiego wypada\u0142o, aby Chrystus zmartwychwsta\u0142. Nale\u017ca\u0142a si\u0119 bowiem za cierpienia nagroda dla ludzkiej natury Pana Jezusa. Przez swoje zmartwychwstanie Chrystus utwierdzi\u0142 tak\u017ce wiar\u0119 w siebie i w swoj\u0105 nauk\u0119. Da\u0142 wreszcie podstaw\u0119 do wiary, \u017ce i nasze cia\u0142a r\u00f3wnie\u017c kiedy\u015b o\u017cywi, tak jak obieca\u0142.<\/div>\n

Fakt zmartwychwstania Pana Jezusa jest tak oczywisty, \u017ce nie mo\u017ce budzi\u0107 \u017cadnych zastrze\u017ce\u0144. Najpierw Pan Jezus kilka razy zapowiedzia\u0142 swoj\u0105 \u015bmier\u0107 i po niej swoje zmartwychwstanie. \u017bydzi wiedzieli o tym i dlatego po \u015bmierci Pana Jezusa m\u00f3wi\u0105 do Pi\u0142ata: „Panie, przypomnieli\u015bmy sobie, \u017ce \u00f3w oszust powiedzia\u0142 jeszcze za \u017cycia: \u00abPo trzech dniach powstan\u0119\u00bb. Ka\u017c wi\u0119c zabezpieczy\u0107 gr\u00f3b a\u017c do trzeciego dnia, \u017ceby przypadkiem nie przyszli Jego uczniowie, nie wykradli Go i nie powiedzieli ludowi: \u00abPowsta\u0142 z martwych\u00bb”. Pieczo\u0142owito\u015b\u0107, z jak\u0105 to Sanhedryn uczyni\u0142, zdawa\u0142a si\u0119 wyklucza\u0107 wszelk\u0105 nadziej\u0119. A jednak w\u0142a\u015bnie ta stra\u017c mia\u0142a by\u0107 koronnym \u015bwiadkiem wydarzenia. Potem przez czterdzie\u015bci dni Chrystus pojawia\u0142 si\u0119 swoim uczniom i wyznawcom, jad\u0142 z nimi i rozmawia\u0142, wydawa\u0142 ostatnie polecenia.<\/div>\n

\u015aw. Pawe\u0142 Aposto\u0142 na pierwszym miejscu w\u015br\u00f3d owoc\u00f3w zmartwychwstania Jezusa stawia to, \u017ce jest ono fundamentem naszej ca\u0142ej chrze\u015bcija\u0144skiej wiary: „Je\u015bli Chrystus nie zmartwychwsta\u0142, daremne jest nasze nauczanie, pr\u00f3\u017cna tak\u017ce wasza wiara. Tymczasem jednak Chrystus zmartwychwsta\u0142 jako pierwszy z tych, co pomarli”. Aposto\u0142 narod\u00f3w widzi w tajemnicy Chrystusowego zmartwychwstania fundament r\u00f3wnie\u017c naszego zmartwychwstania: „Je\u017celi g\u0142osi si\u0119, \u017ce Chrystus zmartwychwsta\u0142, to dlaczego twierdz\u0105 niekt\u00f3rzy po\u015br\u00f3d was, \u017ce nie ma zmartwychwstania? Poniewa\u017c bowiem przez cz\u0142owieka przysz\u0142a \u015bmier\u0107, przez cz\u0142owieka te\u017c dokona si\u0119 zmartwychwstanie. I jak w Adamie wszyscy umieraj\u0105, tak te\u017c w Chrystusie wszyscy o\u017cywieni b\u0119d\u0105. Trzeba, a\u017ceby to, co zniszczalne, przyodzia\u0142o si\u0119 w niezniszczalno\u015b\u0107, a to, co \u015bmiertelne, przyodzia\u0142o si\u0119 w nie\u015bmiertelno\u015b\u0107. Gdzie\u017c jest, o \u015bmierci zwyci\u0119stwo? Gdzie jest, o \u015bmierci, tw\u00f3j o\u015bcie\u0144?”.<\/p>\n<\/div>\n

Jak ka\u017cdej wielkiej uroczysto\u015bci, tak r\u00f3wnie\u017c i Wielkanocy towarzysz\u0105 liczne symbole. Jednym z nich jest baranek paschalny. Kiedy anio\u0142 \u015bmierci przeszed\u0142 przez ziemi\u0119 egipsk\u0105 i wybi\u0142 w ka\u017cdym domu pierworodnych syn\u00f3w, omin\u0105\u0142 domy Izraela dlatego, \u017ce ich oddrzwia by\u0142y naznaczone krwi\u0105 baranka zabitego specjalnie z tej okazji. Baranek paschalny by\u0142 wyra\u017an\u0105 zapowiedzi\u0105, typem, figur\u0105 Jezusa Chrystusa, kt\u00f3rego Krew mia\u0142a ocali\u0107 ca\u0142y rodzaj ludzki od \u015bmierci wiecznej. Na t\u0119 symbolik\u0119 wskazuje ju\u017c prorok Izajasz ok. 700 lat przed narodzeniem Jezusa: „On si\u0119 obarczy\u0142 naszym cierpieniem, On d\u017awiga\u0142 nasze bole\u015bci, a my\u015bmy Go za skaza\u0144ca uznali, ch\u0142ostanego przez Boga i zdeptanego. Lecz On by\u0142 przybity za nasze grzechy, zdruzgotany na nasze winy. Spad\u0142a Na\u0144 ch\u0142osta zbawienia dla nas, a w Jego ranach jest nasze zdrowie. Wszyscy\u015bmy pob\u0142\u0105dzili jak owce… a Pan zwali\u0142 na Niego winy nas wszystkich. Dr\u0119czono Go, lecz sam si\u0119 da\u0142 gn\u0119bi\u0107, nawet nie otworzy\u0142 ust swoich, jak baranek na rze\u017a wiedziony”. \u015aw. Jan Chrzciciel wska\u017ce wprost na Pana Jezusa i powie o Nim: „Oto Baranek Bo\u017cy, kt\u00f3ry g\u0142adzi grzechy \u015bwiata”. O Chrystusie – Baranku na wielu miejscach pisze wreszcie tak\u017ce \u015bw. Jan Aposto\u0142 w Apokalipsie.<\/div>\n