{"id":23219,"date":"2021-04-29T18:27:23","date_gmt":"2021-04-29T16:27:23","guid":{"rendered":"http:\/\/faustyna.lodz.pl\/?p=23219"},"modified":"2021-04-29T18:27:23","modified_gmt":"2021-04-29T16:27:23","slug":"swiety-stanislaw-biskup-i-meczennik-glowny-patron-polski-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/?p=23219","title":{"rendered":"\u015awi\u0119ty Stanis\u0142aw, biskup i m\u0119czennik, g\u0142\u00f3wny patron Polski"},"content":{"rendered":"

$\"\"$ <\/a>Najdawniejszym i pierwszym \u017ar\u00f3d\u0142em do \u017cywotu \u015bw. Stanis\u0142awa s\u0105 roczniki, czyli notatki wed\u0142ug kolejno\u015bci lat o najdawniejszych wydarzeniach, kt\u00f3re za czas\u00f3w arcybiskupa Arona (+ 1059) zosta\u0142y przywiezione do Krakowa i kt\u00f3re dalej uzupe\u0142niano, oraz Katalog biskup\u00f3w krakowskich.<\/i> W obu tych dokumentach znajduj\u0105 si\u0119 daty rz\u0105d\u00f3w \u015bw. Stanis\u0142awa i wiadomo\u015b\u0107 o translacji (przeniesieniu) jego cia\u0142a. O \u015bw. Stanis\u0142awie pisze pierwszy historyk polski, Anonim, zwany potocznie Gallem (ok. 1112), i – obszernie – b\u0142. Wincenty Kad\u0142ubek (+ 1223), kt\u00f3ry jako biskup krakowski m\u00f3g\u0142 mie\u0107 szersze informacje o swoim poprzedniku. Pierwszy, w\u0142a\u015bciwy \u017cywot \u015bw. Stanis\u0142awa napisa\u0142 dominikanin, Wincenty z Kielc, ok. 1240 roku. \u017bywot ten pos\u0142u\u017cy\u0142 jako podstawa do kanonizacji m\u0119czennika.<\/p>\n

Stanis\u0142aw urodzi\u0142 si\u0119 w Szczepanowie prawdopodobnie oko\u0142o 1030 r. Podawane imiona rodzic\u00f3w: Wielis\u0142aw i Ma\u0142gorzata lub Bogna nie s\u0105 pewne. Stanis\u0142aw mia\u0142 pochodzi\u0107 z rodu Turzyn\u00f3w, mieszkaj\u0105cych we wsi Raba i Szczepan\u00f3w ko\u0142o Bochni w ziemi krakowskiej. Wioska Szczepan\u00f3w mia\u0142a by\u0107 w\u0142asno\u015bci\u0105 jego rodziny. Swoje pierwsze studia Stanis\u0142aw odby\u0142 zapewne w domu rodzinnym, potem by\u0107 mo\u017ce w Ty\u0144cu w klasztorze benedykty\u0144skim. Nie jest wykluczone, \u017ce dalsze studia odbywa\u0142 zgodnie z \u00f3wczesnym zwyczajem za granic\u0105. Wskazuje si\u0119 najcz\u0119\u015bciej na s\u0142ynn\u0105 w\u00f3wczas szko\u0142\u0119 katedraln\u0105 w Leodium (Liege w Belgii) lub Pary\u017c. \u015awi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie otrzyma\u0142 ok. roku 1060.
\nBiskup krakowski, Lambert Su\u0142a, mianowa\u0142 Stanis\u0142awa kanonikiem katedry. Na zlecenie biskupa Stanis\u0142aw za\u0142o\u017cy\u0142, jak si\u0119 przypuszcza, Rocznik krakowski,<\/i> czyli rodzaj kroniki katedralnej, w kt\u00f3rej notowa\u0142 wa\u017cniejsze wydarzenia z \u017cycia diecezji. Po \u015bmierci Lamberta (1070) Stanis\u0142aw zosta\u0142 wybrany jego nast\u0119pc\u0105. Wyb\u00f3r ten zatwierdzi\u0142 papie\u017c Aleksander II. Konsekracja odby\u0142a si\u0119 jednak dopiero w roku 1072. Dwa lata przerwy wskazywa\u0142yby, \u017ce mog\u0142o chodzi\u0107 w tym wypadku o jakie\u015b przetargi, kt\u00f3rych okoliczno\u015bci bli\u017cej nie znamy.
\nO samej dzia\u0142alno\u015bci duszpasterskiej Stanis\u0142awa wiemy niewiele. Da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako pasterz gorliwy, ale i bezkompromisowy. Pewnym jest, \u017ce w swojej rodzinnej wiosce wystawi\u0142 drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem \u015bw. Marii Magdaleny, kt\u00f3ry dotrwa\u0142 do XVIII wieku. Dla biskupstwa naby\u0142 wie\u015b Piotrawin na prawym brzegu Wis\u0142y. Jest bardzo prawdopodobne, \u017ce wygra\u0142 przed s\u0105dem ksi\u0105\u017c\u0119cym sp\u00f3r o t\u0119 wie\u015b ze spadkobiercami jej zmar\u0142ego w\u0142a\u015bciciela. Opowie\u015b\u0107 o wskrzeszeniu Piotra jest legend\u0105.
\nNa pierwszym miejscu jednak najwi\u0119ksz\u0105 zas\u0142ug\u0105 Stanis\u0142awa by\u0142o to, \u017ce dzi\u0119ki poparciu kr\u00f3la Boles\u0142awa \u015amia\u0142ego, kt\u00f3ry go protegowa\u0142 na stolic\u0119 krakowsk\u0105, uda\u0142 si\u0119 do papie\u017ca Grzegorza VII wyjedna\u0107 wskrzeszenie metropolii gnie\u017anie\u0144skiej. W ten spos\u00f3b raz na zawsze usta\u0142y automatycznie pretensje metropolii magdeburskiej do zwierzchnictwa nad diecezjami polskimi. \u015aw. Grzegorz VII przys\u0142a\u0142 do Polski 25 kwietnia 1075 r. swoich legat\u00f3w, kt\u00f3rzy orzekli prawomocno\u015b\u0107 erygowania metropolii gnie\u017anie\u0144skiej z roku 999\/1000 oraz jej praw. Prawdopodobnie ustanowili te\u017c oni na stolicy arcybiskupiej \u015bw. Wojciecha nowego metropolit\u0119, kt\u00f3rego jednak imienia nie znamy.
\nW centrum zainteresowania kronikarzy znalaz\u0142 si\u0119 przede wszystkim fakt zatargu Stanis\u0142awa z kr\u00f3lem Boles\u0142awem \u015amia\u0142ym, kt\u00f3ry zadecydowa\u0142 o chwale pierwszego, a tragicznym ko\u0144cu drugiego. Trzeba bowiem przyzna\u0107, \u017ce Boles\u0142aw \u015amia\u0142y, zwany r\u00f3wnie\u017c Szczodrym, nale\u017ca\u0142 do postaci wybitnych. Popiera\u0142 gorliwie reformy Grzegorza VII. Po zawierusze poga\u0144skiej odbudowa\u0142 wiele ko\u015bcio\u0142\u00f3w i klasztor\u00f3w. Sprowadza\u0142 ch\u0119tnie nowych duchownych do kraju. Koronowa\u0142 si\u0119 na kr\u00f3la i przywr\u00f3ci\u0142 Polsce suwerenn\u0105 powag\u0119.
\nGall Anonim tak opisuje morderstwo Stanis\u0142awa: „Jak za\u015b kr\u00f3l Boles\u0142aw zosta\u0142 z Polski wyrzucony, d\u0142ugo by\u0142oby opowiada\u0107. Lecz to wolno powiedzie\u0107, \u017ce nie powinien pomazaniec na pomaza\u0144cu jakiegokolwiek grzechu ciele\u015bnie m\u015bci\u0107. Tym bowiem sobie wiele zaszkodzi\u0142, \u017ce do grzechu grzech doda\u0142; \u017ce za bunt skaza\u0142 biskupa na obci\u0119cie cz\u0142onk\u00f3w. Ani wi\u0119c biskupa-buntownika nie uniewinniamy, ani kr\u00f3la mszcz\u0105cego si\u0119 tak szpetnie nie zalecamy”. Z tekstu wynika, \u017ce Gall sympatyzuje z kr\u00f3lem, a biskupowi krakowskiemu przypisuje wyra\u017anie zdrad\u0119. Nie mo\u017cna si\u0119 temu dziwi\u0107, skoro kronikarz \u017cy\u0142 z \u0142aski ksi\u0105\u017c\u0119cej. Pisa\u0142 bowiem swoj\u0105 histori\u0119 na dworze Boles\u0142awa Krzywoustego, bratanka Boles\u0142awa \u015amia\u0142ego.
\nMamy jeszcze jedn\u0105 kronik\u0119, napisan\u0105 przez b\u0142. Wincentego Kad\u0142ubka, kt\u00f3ry by\u0142 kolejnym biskupem krakowskim – a wi\u0119c mia\u0142 dost\u0119p do \u017ar\u00f3de\u0142 bezpo\u015brednich, kt\u00f3rych my dzi\u015b nie posiadamy. Wed\u0142ug jego relacji sprawy mia\u0142y przedstawia\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy: „Boles\u0142aw by\u0142 prawie zawsze w kraju nieobecny, gdy\u017c nieustannie bra\u0142 udzia\u0142 w zbrojnych wyprawach. Historia to potwierdza faktycznie. I tak zaraz na pocz\u0105tku swoich rz\u0105d\u00f3w (1058) udaje si\u0119 do Czech, gdzie ponosi kl\u0119sk\u0119. Z kolei dwa razy wyrusza na W\u0119gry, aby poprze\u0107 kr\u00f3la Bel\u0119 I przeciwko Niemcom (1060 i 1063). W roku 1069 wyruszy\u0142 do Kijowa, aby tam poprze\u0107 ksi\u0119cia Izas\u0142awa, swojego krewnego, w zatargu z jego bra\u0107mi. W latach 1070-1072 widzimy znowu kr\u00f3la Boles\u0142awa w Czechach. Podobnie w latach 1075-1076. Po \u015bmierci Beli I w roku 1077 Boles\u0142aw wprowadza na tron w\u0119gierski jego brata, \u015bw. W\u0142adys\u0142awa. Wreszcie wyprawa druga do Kijowa (1077) przypiecz\u0119towa\u0142a wszystko”. Wincenty Kad\u0142ubek pisze, \u017ce te wyprawy by\u0142y powodem, \u017ce w kraju szerzy\u0142 si\u0119 rozb\u00f3j i wiaro\u0142omstwo \u017con, a przez to rozbicie ma\u0142\u017ce\u0144stw i zam\u0119t. Kiedy podczas ostatniej wyprawy na Ru\u015b rycerze b\u0142agali kr\u00f3la, aby powraca\u0142 do kraju, ten w najlepsze ca\u0142ymi tygodniami si\u0119 bawi\u0142. Wtedy rycerze zacz\u0119li go potajemnie opuszcza\u0107. Kiedy Boles\u0142aw wr\u00f3ci\u0142 do kraju, zacz\u0105\u0142 si\u0119 okrutnie na nich m\u015bci\u0107. Fakt targni\u0119cia si\u0119 na \u015bw. Stanis\u0142awa w ko\u015bciele, w czasie odprawiania Mszy \u015bwi\u0119tej, \u015bwiadczy najlepiej o tym, jak nieopanowany by\u0142 jego tyra\u0144ski charakter. Wincenty Kad\u0142ubek przytacza ponadto, \u017ce Boles\u0142aw nakazywa\u0142 wiaro\u0142omnym \u017conom karmi\u0107 piersiami swymi szczeni\u0119ta.
\nKiedy kr\u00f3l szala\u0142, aby z\u0142ama\u0107 op\u00f3r, Stanis\u0142aw jako jedyny – wed\u0142ug kroniki Kad\u0142ubka – mia\u0142 odwag\u0119 upomnie\u0107 kr\u00f3la. Kiedy za\u015b ten nic sobie z upomnienia nie czyni\u0142 i dalej szala\u0142, biskup rzuci\u0142 na niego kl\u0105tw\u0119, czyli wy\u0142\u0105czy\u0142 kr\u00f3la ze spo\u0142eczno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a, a przez to samo zwolni\u0142 od pos\u0142usze\u0144stwa poddanych. To zapewne Gall nazywa buntem i zdrad\u0105. Ze strony Stanis\u0142awa by\u0142 to akt niezwyk\u0142ej odwagi pasterza, ujmuj\u0105cego si\u0119 za swoj\u0105 owczarni\u0105, chocia\u017c zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 z konsekwencji, jakie mog\u0105 go za to spotka\u0107.<\/p>\n

$\"M\u0119cze\u0144stwo$ Autorytet Stanis\u0142awa musia\u0142 by\u0107 w Polsce ogromny, skoro wed\u0142ug podania nawet najbli\u017csi stronnicy kr\u00f3la Boles\u0142awa nie \u015bmieli targn\u0105\u0107 si\u0119 na jego \u017cycie. Kr\u00f3l mia\u0142 to uczyni\u0107 sam. 11 kwietnia 1079 roku Boles\u0142aw uda\u0142 si\u0119 na Ska\u0142k\u0119 i w czasie Mszy \u015bwi\u0119tej zar\u0105ba\u0142 biskupa uderzeniem w g\u0142ow\u0119. Potem kaza\u0142 po\u0107wiartowa\u0107 jego cia\u0142o. \u00d3wczesnym zwyczajem bowiem cia\u0142o skaza\u0144ca niszczono. Duchowni ze czci\u0105 pochowali je w ko\u015bciele \u015bw. Micha\u0142a na Ska\u0142ce. Fakt ten jest dowodem czci, jakiej wtedy m\u0119czennik za\u017cywa\u0142. Czaszka Stanis\u0142awa posiada wszystkie z\u0119by. To by \u015bwiadczy\u0142o, \u017ce biskup zgin\u0105\u0142 w pe\u0142ni si\u0142 m\u0119skich. M\u00f3g\u0142 mie\u0107 ok. 40 lat. Na czaszce wida\u0107 \u015blady 7 uderze\u0144 ostrego \u017celaza, co potwierdza rodzaj \u015bmierci, przekazany przez tradycj\u0119. Najwi\u0119ksze ci\u0119cie ma 45 mm d\u0142ugo\u015bci i ok. 6 mm g\u0142\u0119boko\u015bci. Stanis\u0142aw zosta\u0142 uderzony z ty\u0142u czaszki.
\nNa wiadomo\u015b\u0107 o dokonanym w tak ohydny spos\u00f3b mordzie na biskupie, przy o\u0142tarzu, w czasie sprawowania Naj\u015bwi\u0119tszej Ofiary, ca\u0142y nar\u00f3d stan\u0105\u0142 przeciwko kr\u00f3lowi. Opuszczony przez wszystkich, musia\u0142 uda\u0107 si\u0119 na banicj\u0119. Boles\u0142aw \u015amia\u0142y usi\u0142owa\u0142 jeszcze szuka\u0107 dla siebie poparcia na W\u0119grzech u \u015bw. W\u0142adys\u0142awa. Ten mu jednak odm\u00f3wi\u0142. Zmar\u0142 tam\u017ce zapewne w 1081 roku. Istnieje podanie, \u017ce dwa ostatnie lata kr\u00f3l sp\u0119dzi\u0142 na ostrej pokucie w klasztorze benedykty\u0144skim w Osjaku, gdzie te\u017c mia\u0142 by\u0107 pochowany.
\nW 1088 roku dokonano przeniesienia relikwii \u015bw. Stanis\u0142awa do katedry krakowskiej. Kad\u0142ubek przytacza legend\u0119, \u017ce cia\u0142a strzeg\u0142y or\u0142y, wspomina te\u017c o cudownym zro\u015bni\u0119ciu si\u0119 por\u0105banych cz\u0119\u015bci cia\u0142a.<\/p>\n

Pierwsze starania o kanonizacj\u0119 \u015bw. Stanis\u0142awa podj\u0105\u0142 ju\u017c \u015bw. Grzegorz VII. Sam jednak papie\u017c musia\u0142 wkr\u00f3tce opu\u015bci\u0107 Rzym i i\u015b\u0107 na dobrowoln\u0105 banicj\u0119. Potem Polska zosta\u0142a podzielona na dzielnice (1138). Tak wi\u0119c chocia\u017c kult \u015bw. Stanis\u0142awa istnia\u0142 od dawna, to jego kanonizacj\u0105 zaj\u0105\u0142 si\u0119 formalnie dopiero biskup krakowski Iwo Odrow\u0105\u017c w 1229 r. On to poleci\u0142 dominikaninowi Wincentemu z Kielc, aby napisa\u0142 \u017cywot Stanis\u0142awa. Tego bowiem przede wszystkim \u017c\u0105da\u0142 Rzym do kanonizacji. Sam biskup, bawi\u0105c w Rzymie, gdzie stara\u0142 si\u0119 o wznowienie metropolii krakowskiej, poczyni\u0142 pierwsze starania w sprawie kanonizacji Stanis\u0142awa.
\nNie mniej energicznie spraw\u0105 kanonizacji zaj\u0105\u0142 si\u0119 kolejny biskup krakowski, Prandota. Zaprowadzono w\u00f3wczas ksi\u0119g\u0119 cud\u00f3w. W roku 1250 papie\u017c Innocenty IV wyznaczy\u0142 do przeprowadzenia procesu specjaln\u0105 komisj\u0119. Wynikiem jej pracy by\u0142 sporz\u0105dzony protok\u00f3\u0142, z kt\u00f3rym w roku 1251 zostali wys\u0142ani do Rzymu mistrz Jakub ze Skarszewa, doktor dekret\u00f3w, i mistrz Gerard, w towarzystwie franciszkan\u00f3w i dominikan\u00f3w. Wyniki komisji nie zadowoli\u0142y papie\u017ca. Wys\u0142a\u0142 do Polski franciszkanina, Jakuba z Velletri, aby ponownie zbada\u0142 ksi\u0119g\u0119 cud\u00f3w i sprawdzi\u0142, czy \u015awi\u0119temu cze\u015b\u0107 by\u0142a oddawana nieprzerwanie. Po dokonaniu rewizji procesu w roku 1253 wyruszy\u0142o do Rzymu nowe poselstwo, do kt\u00f3rego do\u0142\u0105czono \u015bwiadk\u00f3w cud\u00f3w, zdzia\u0142anych za przyczyn\u0105 \u015bw. Stanis\u0142awa. Z nieznanych nam bli\u017cej przyczyn stanowczy op\u00f3r stawi\u0142 kardyna\u0142 Rinaldo Conti, p\u00f3\u017aniejszy papie\u017c Aleksander IV (1254-1261). W\u0142a\u015bnie od procesu Stanis\u0142awa wprowadzona zosta\u0142a praktyka „adwokata diab\u0142a” (\u0142ac. advocatus diaboli<\/i>), kt\u00f3rego zadaniem by\u0142o wyci\u0105ganie na jaw wszystkich niejasno\u015bci i zarzut\u00f3w przeciw kanonizacji.
\nOp\u00f3r kardyna\u0142a ostatecznie prze\u0142amano i dnia 8 wrze\u015bnia 1253 roku w ko\u015bciele \u015bw. Franciszka z Asy\u017cu papie\u017c Innocenty IV dokona\u0142 kanonizacji. Na r\u0119ce dostojnik\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a w Polsce papie\u017c wr\u0119czy\u0142 bull\u0119 kanonizacyjn\u0105. Wracaj\u0105cych z Italii pos\u0142\u00f3w Krak\u00f3w powita\u0142 uroczyst\u0105 procesj\u0105 ze wszystkich ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Na nast\u0119pny rok biskup Prandota wyznaczy\u0142 uroczysto\u015b\u0107 podniesienia relikwii Stanis\u0142awa i og\u0142oszenia jego kanonizacji w Polsce. Uroczysto\u015b\u0107 odby\u0142a si\u0119 dnia 8 maja 1254 roku. St\u0105d liturgiczny obch\u00f3d ku czci Stanis\u0142awa w Polsce przypada w\u0142a\u015bnie na 8 maja (w Ko\u015bciele powszechnym na 11 kwietnia – dzie\u0144 m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci).
\n\u015aw. Stanis\u0142aw jest g\u0142\u00f3wnym patronem Polski (obok NMP Kr\u00f3lowej Polski i \u015bw. Wojciecha, biskupa i m\u0119czennika); ponadto tak\u017ce archidiecezji gda\u0144skiej, gnie\u017anie\u0144skiej, krakowskiej, pozna\u0144skiej i warszawskiej oraz diecezji: lubelskiej, p\u0142ockiej, sandomierskiej i tarnowskiej. \u015aw. Jan Pawe\u0142 II nazwa\u0142 go „patronem chrze\u015bcija\u0144skiego \u0142adu moralnego”. W ci\u0105gu wiek\u00f3w przywo\u0142ywano legend\u0119 o zro\u015bni\u0119ciu si\u0119 rozsieczonego cia\u0142a \u015bw. Stanis\u0142awa. Kult \u015awi\u0119tego odegra\u0142 w XIII i XIV wieku wa\u017cn\u0105 rol\u0119 historyczn\u0105 jako czynnik kszta\u0142towania si\u0119 my\u015bli o zjednoczeniu Polski. Wierzono, \u017ce w ten sam spos\u00f3b – jak cia\u0142o \u015bw. Stanis\u0142awa – po\u0142\u0105czy si\u0119 i zjednoczy podzielone w\u00f3wczas na ksi\u0119stwa dzielnicowe Kr\u00f3lestwo Polskie.<\/p>\n

$\"Relikwie$
\nW ikonografii<\/b> \u015bw. Stanis\u0142aw przedstawiany jest w stroju pontyfikalnym z pastora\u0142em. Jego atrybutami s\u0105: miecz, palma m\u0119cze\u0144ska, u st\u00f3p wskrzeszony Piotrowin. Bywa ukazywany z or\u0142em – god\u0142em Polski.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"