$\"\"$ <\/a>Drodzy Bracia i Siostry!<\/b><\/p>\n

Chcia\u0142bym m\u00f3wi\u0107 dzisiaj o \u015bw. Benedykcie, za\u0142o\u017cycielu monastycyzmu zachodniego oraz patronie mojego pontyfikatu. Rozpoczynam s\u0142owami \u015bw. Grzegorza Wielkiego, kt\u00f3ry pisze o \u015bw. Benedykcie: \u201eBy\u0142 on cz\u0142owiekiem Bo\u017cym, kt\u00f3ry zaja\u015bnia\u0142 na tej ziemi wieloma cudami, w nie mniejszym stopniu zab\u0142ysn\u0105\u0142 tak\u017ce elokwencj\u0105, z kt\u00f3r\u0105 potrafi\u0142 przedstawi\u0107 swoj\u0105 nauk\u0119\u201d (\u201eDialogi\u201d II, 36). S\u0142owa te wielki papie\u017c napisa\u0142 w 592 r., gdy \u015bwi\u0119ty mnich nie \u017cy\u0142 ju\u017c od 50 lat, \u017cy\u0142 natomiast w pami\u0119ci ludzi, a przede wszystkim w bujnie rozwijaj\u0105cym si\u0119 zakonie, kt\u00f3ry za\u0142o\u017cy\u0142. \u015aw. Benedykt z Nursji \u017cyciem oraz swoimi dzie\u0142ami wywar\u0142 fundamentalny wp\u0142yw na rozw\u00f3j cywilizacji oraz kultury europejskiej. Najwa\u017cniejszym \u017ar\u00f3d\u0142em na temat jego \u017cycia jest druga ksi\u0119ga \u201eDialog\u00f3w\u201d \u015bw. Grzegorza Wielkiego.<\/p>\n<\/article>\n

<\/p>\n

Nie jest to jednak biografia w sensie klasycznym. Zgodnie z ideami swego czasu, chcia\u0142 on ukaza\u0107 za po\u015brednictwem konkretnego przyk\u0142adu cz\u0142owieka – w\u0142a\u015bnie \u015bw. Benedykta – ascez\u0119 jako szczyt kontemplacji, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 zrealizowana przez tego, kto zdaje si\u0119 na Boga. Ukazuje on wz\u00f3r ludzkiego \u017cycia jako wst\u0119powania ku szczytom doskona\u0142o\u015bci. \u015aw. Grzegorz Wielki opowiada r\u00f3wnie\u017c w ksi\u0119dze \u201eDialog\u00f3w\u201d o licznych cudach, dokonanych przez \u015awi\u0119tego. I w tym przypadku nie ma on zamiaru m\u00f3wi\u0107 o rzeczach niezwyk\u0142ych, ale ukazuje, w jaki spos\u00f3b Pan B\u00f3g, napominaj\u0105c, pomagaj\u0105c, ale i karz\u0105c, interweniuje w konkretnych sytuacjach ludzkiego \u017cycia. Chce pokaza\u0107, \u017ce B\u00f3g nie jest jak\u0105\u015b dalek\u0105 hipotez\u0105, postawion\u0105 u pocz\u0105tk\u00f3w \u015bwiata, ale jest obecny w \u017cyciu cz\u0142owieka, i to ka\u017cdego cz\u0142owieka.<\/p>\n
T\u0119 perspektyw\u0119 \u201ebiografa\u201d rozumiemy lepiej w \u015bwietle og\u00f3lnego kontekstu jego czas\u00f3w. Na prze\u0142omie V i VI wieku \u015bwiat by\u0142 wstrz\u0105sany okrutnym kryzysem warto\u015bci oraz instytucji, spowodowanym upadkiem Imperium Rzymskiego, inwazj\u0105 nowych lud\u00f3w oraz upadkiem obyczaj\u00f3w. Grzegorz, przedstawiaj\u0105c \u015bw. Benedykta jako \u201eja\u015bniej\u0105c\u0105 gwiazd\u0119\u201d, chcia\u0142 wskaza\u0107 w tej bardzo trudnej sytuacji w\u0142a\u015bnie tutaj, w tym mie\u015bcie, w Rzymie, drog\u0119 wyj\u015bcia z \u201eciemnej nocy historii\u201d (por. Jan Pawe\u0142 II, \u201eNauczanie papieskie\u201d, II\/1, 1979, s. 1158, Pallottinum 1990). Istotnie, dzie\u0142a \u015bwi\u0119tego, w szczeg\u00f3lno\u015bci za\u015b jego Regu\u0142a, jawi\u0105 si\u0119 jako no\u015bniki autentycznego zaczynu duchowego, kt\u00f3ry zmieni\u0142 na przestrzeni wiek\u00f3w – i to poza granicami swojej ojczyzny oraz wykraczaj\u0105c daleko poza jego czasy – oblicze Europy. Po upadku jedno\u015bci politycznej, jak\u0105 dawa\u0142o Imperium Rzymskie, stworzy\u0142 on now\u0105 jedno\u015b\u0107 duchow\u0105 i kulturaln\u0105, jedno\u015b\u0107 wiary chrze\u015bcija\u0144skiej, podzielanej przez narody kontynentu europejskiego. W ten spos\u00f3b zrodzi\u0142a si\u0119 rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 nazywamy Europ\u0105.<\/p>\n
\u015aw. Benedykt przyszed\u0142 na \u015bwiat ok. 480 r. Pochodzi\u0142, jak m\u00f3wi \u015bw. Grzegorz, \u201eex provincia Nursiae\u201d – z regionu Nursji. Dobrze sytuowani rodzice wys\u0142ali go na studia do Rzymu. On jednak nie zatrzyma\u0142 si\u0119 d\u0142ugo w Wiecznym Mie\u015bcie. Jako przyczyn\u0119 jego wyjazdu Grzegorz wymienia fakt, \u017ce m\u0142ody Benedykt by\u0142 zawiedziony rozwi\u0105z\u0142ym stylem \u017cycia wielu swoich koleg\u00f3w ze studi\u00f3w i nie chcia\u0142 pope\u0142ni\u0107 ich b\u0142\u0119d\u00f3w. Chcia\u0142 podoba\u0107 si\u0119 tylko Bogu samemu: \u201esoli Deo placere desiderans\u201d (\u201eDialogi\u201d II, Wst\u0119p 1). W ten spos\u00f3b jeszcze przed zako\u0144czeniem swoich studi\u00f3w Benedykt pozostawi\u0142 Rzym i wybra\u0142 samotno\u015b\u0107 w g\u00f3rach na wsch\u00f3d od miasta. Po kr\u00f3tkim pobycie w wiosce Affile, gdzie przez pewien czas do\u0142\u0105czy\u0142 do \u201ewsp\u00f3lnoty religijnej\u201d mnich\u00f3w, sta\u0142 si\u0119 eremit\u0105 w niedalekim Subiaco. \u017by\u0142 tam ca\u0142kowicie samotnie, w grocie, kt\u00f3ra od p\u00f3\u017anego \u015bredniowiecza stanowi serce benedykty\u0144skiego klasztoru, nazywanego \u201e\u015awi\u0119t\u0105 Jaskini\u0105\u201d. Pobyt w Subiaco, czas w samotno\u015bci z Bogiem, by\u0142 dla Benedykta okresem dojrzewania. Tutaj musia\u0142 znie\u015b\u0107 i przezwyci\u0119\u017cy\u0107 trzy fundamentalne pokusy ka\u017cdego cz\u0142owieka: pokus\u0119 autopotwierdzenia i pragnienia postawienia siebie w centrum, pokus\u0119 seksualno\u015bci oraz pokus\u0119 gniewu i zemsty. Benedykt by\u0142 przekonany, \u017ce tylko przezwyci\u0119\u017cywszy te pokusy b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 powiedzie\u0107 innym s\u0142owo po\u017cyteczne w ich konkretnych potrzebach. W ten spos\u00f3b, uspokoiwszy swoj\u0105 dusz\u0119, by\u0142 zdolny w pe\u0142ni kontrolowa\u0107 impulsy swego \u201eja\u201d, aby by\u0107 tw\u00f3rc\u0105 pokoju wok\u00f3\u0142 siebie. Dopiero wtedy zdecydowa\u0142 si\u0119 za\u0142o\u017cy\u0107 pierwsze klasztory w dolinie Anio, w pobli\u017cu Subiaco.<\/p>\n
W 529 r. Benedykt zostawi\u0142 Subiaco i zamieszka\u0142 na Monte Cassino. Niekt\u00f3rzy t\u0142umaczyli to jako ucieczk\u0119 przed intrygami miejscowego ko\u015bcielnego zawistnika. Jednak\u017ce ta pr\u00f3ba wyja\u015bnienia okaza\u0142a si\u0119 ma\u0142o przekonywaj\u0105ca, gdy\u017c jego niespodziewana \u015bmier\u0107 nie przyczyni\u0142a si\u0119 do powrotu Benedykta (\u201eDialogi\u201d II, 8). W rzeczywisto\u015bci podj\u0105\u0142 t\u0119 decyzj\u0119, gdy\u017c wszed\u0142 w now\u0105 faz\u0119 swego wewn\u0119trznego dojrzewania i do\u015bwiadczenia monastycznego. Wed\u0142ug Grzegorza Wielkiego, wyj\u015bcie ze spokojnej doliny Anio ku Monte Cassino – wzg\u00f3rzu, kt\u00f3re dominuj\u0105c nad rozleg\u0142\u0105 otaczaj\u0105c\u0105 je dolin\u0105, jest widoczne z daleka – nabiera symbolicznego znaczenia. \u017bycie monastyczne w ukryciu ma swoj\u0105 racj\u0119 bytu, jednak\u017ce klasztor, kt\u00f3ry nabiera r\u00f3wnie\u017c charakteru publicznego w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a oraz lokalnej spo\u0142eczno\u015bci, musi da\u0107 widoczne \u015bwiadectwo wiary jako si\u0142y \u017cycia. Rzeczywi\u015bcie, gdy 21 marca 547 r. Benedykt zako\u0144czy\u0142 swoje ziemskie \u017cycie, pozostawi\u0142 wraz ze swoj\u0105 Regu\u0142\u0105 oraz za\u0142o\u017con\u0105 przez siebie rodzin\u0105 benedykty\u0144sk\u0105 dziedzictwo, kt\u00f3re przynosi\u0142o w minionych wiekach, i nadal przynosi, obfite owoce w ca\u0142ym \u015bwiecie.
\nW ca\u0142ej drugiej ksi\u0119dze \u201eDialog\u00f3w\u201d Grzegorz pokazuje nam, w jaki spos\u00f3b \u017cycie \u015bw. Benedykta by\u0142o zanurzone w atmosferze modlitwy, przewodnim fundamencie jego \u017cycia. Bez modlitwy nie ma do\u015bwiadczenia Boga. Jednak\u017ce duchowo\u015b\u0107 Benedykta nie by\u0142a postaw\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 oderwan\u0105 od rzeczywisto\u015bci. W niepokojach i zam\u0119cie swego czasu \u017cy\u0142 on pod okiem Boga i dlatego nigdy nie straci\u0142 z pola widzenia obowi\u0105zk\u00f3w \u017cycia codziennego ani te\u017c cz\u0142owieka z jego konkretnymi potrzebami. Patrz\u0105c na Boga, zrozumia\u0142 rzeczywisto\u015b\u0107 cz\u0142owieka oraz jego misj\u0119. W swojej Regule okre\u015bla on \u017cycie monastyczne jako \u201eszko\u0142\u0119 s\u0142u\u017cby Pa\u0144skiej\u201d (Wst\u0119p do Regu\u0142y, 45) i prosi swoich mnich\u00f3w, aby nic nie przedk\u0142adali nad \u201eS\u0142u\u017cb\u0119 Bo\u017c\u0105 [a wi\u0119c nad Oficjum Pa\u0144skie, czyli Liturgi\u0119 Godzin]\u201d (43, 3). Podkre\u015bla jednak, \u017ce modlitwa jest przede wszystkim aktem s\u0142uchania (9-11), kt\u00f3ry powinien przek\u0142ada\u0107 si\u0119 na konkretne dzia\u0142anie. Stwierdza, \u017ce \u201ePan oczekuje, aby\u015bmy ka\u017cdego dnia odpowiadali czynami na Jego \u015bwi\u0119te nauczanie\u201d (35). W ten spos\u00f3b \u017cycie mnicha staje si\u0119 owocn\u0105 symbioz\u0105 dzia\u0142ania i kontemplacji, \u201eaby we wszystkim by\u0142 uwielbiony B\u00f3g\u201d (57, 9). W przeciwie\u0144stwie do dzisiejszej \u0142atwej i egocentrycznej samorealizacji, tak cz\u0119sto wychwalanej, pierwszym i niezbywalnym zaanga\u017cowaniem ucznia \u015bw. Benedykta jest szczere poszukiwanie Boga (58, 7) na drodze wyznaczonej przez pokornego i pos\u0142usznego Chrystusa (5, 13), nad mi\u0142o\u015b\u0107 Kt\u00f3rego nie mo\u017ce on nic przedk\u0142ada\u0107 (4, 21; 72, 11). W ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b, w s\u0142u\u017cbie drugiemu, mnich staje si\u0119 cz\u0142owiekiem s\u0142u\u017cby i pokoju. Podejmuj\u0105c pos\u0142usze\u0144stwo jako akt wiary, o\u017cywiany przez mi\u0142o\u015b\u0107 (5, 2), mnich zdobywa pokor\u0119 (5, 1), kt\u00f3rej Regu\u0142a po\u015bwi\u0119ca ca\u0142y rozdzia\u0142 (7). W ten spos\u00f3b cz\u0142owiek staje si\u0119 coraz bardziej podobny do Chrystusa i osi\u0105ga samorealizacj\u0119 jako stworzenie na obraz i podobie\u0144stwo Boga.<\/p>\n
Pos\u0142usze\u0144stwu ucznia musi odpowiada\u0107 m\u0105dro\u015b\u0107 opata, kt\u00f3ry w klasztorze \u201ezast\u0119puje Chrystusa\u201d (2, 2; 63, 13). Jego posta\u0107, nakre\u015blona przede wszystkim w drugim rozdziale Regu\u0142y, w profilu duchowego pi\u0119kna i wymagaj\u0105cego zaanga\u017cowania, mo\u017ce by\u0107 uznana jako swego rodzaju autoportret Benedykta, gdy\u017c – jak pisze Grzegorz Wielki – \u201e\u015bwi\u0119ty nie m\u00f3g\u0142 w \u017caden spos\u00f3b naucza\u0107 inaczej, jak \u017cy\u0142\u201d (\u201eDialogi\u201d II, 36). Opat powinien by\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie troskliwym ojcem i wymagaj\u0105cym mistrzem (2, 24), prawdziwym wychowawc\u0105. Nieugi\u0119ty wobec przywar, jest przede wszystkim powo\u0142any do na\u015bladowania \u0142agodno\u015bci Dobrego Pasterza (27, 8), do \u201epomagania przede wszystkim, nie za\u015b do rz\u0105dzenia\u201d (64, 8), do \u201eukazywania bardziej post\u0119powaniem ni\u017c s\u0142owami tego wszystkiego, co jest dobre i \u015bwi\u0119te\u201d, oraz do \u201eukazywania Bo\u017cych przykaza\u0144 w\u0142asnym przyk\u0142adem\u201d (2, 12). R\u00f3wnie\u017c opat, aby by\u0142 zdolny do odpowiedzialnego decydowania, musi by\u0107 cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry s\u0142ucha \u201erady braci\u201d (3, 2), poniewa\u017c \u201eB\u00f3g cz\u0119sto objawia nawet najm\u0142odszemu najlepsze rozwi\u0105zania\u201d (3, 3). Ta dyspozycyjno\u015b\u0107 czyni zaskakuj\u0105co nowoczesn\u0105 Regu\u0142\u0119 napisan\u0105 prawie pi\u0119tna\u015bcie wiek\u00f3w temu! Cz\u0142owiek, na kt\u00f3rym spoczywa odpowiedzialno\u015b\u0107 publiczna, r\u00f3wnie\u017c w najmniejszych \u015brodowiskach, musi zawsze by\u0107 cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry s\u0142ucha i wyci\u0105ga nauk\u0119 z tego, co s\u0142yszy.<\/p>\n
Benedykt okre\u015bla Regu\u0142\u0119 jako \u201eminimaln\u0105, nakre\u015blon\u0105 tylko na pocz\u0105tku\u201d (73, 8). W rzeczywisto\u015bci daje ona wskazania u\u017cyteczne nie tylko dla mnich\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c dla tych wszystkich, kt\u00f3rzy szukaj\u0105 przewodnika w ich drodze ku Bogu. Ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j umiar, na swoje cz\u0142owiecze\u0144stwo i m\u0105dre rozeznanie mi\u0119dzy tym, co jest istotne, a tym, co drugorz\u0119dne w \u017cyciu duchowym, Regu\u0142a zachowa\u0142a swoj\u0105 \u015bwietlan\u0105 si\u0142\u0119 a\u017c po dzie\u0144 dzisiejszy. Pawe\u0142 VI, og\u0142aszaj\u0105c 24 pa\u017adziernika 1964 r. \u015bw. Benedykta patronem Europy, uzna\u0142 w ten spos\u00f3b wk\u0142ad, jaki si\u0119 dokona\u0142 za przyczyn\u0105 \u015bwi\u0119tego, dzi\u0119ki jego Regule, w formowanie cywilizacji i kultury europejskiej. Dzi\u015b Europa – kt\u00f3ra dopiero wysz\u0142a z wieku g\u0142\u0119bokiego zranienia przez dwie wojny \u015bwiatowe oraz po upadku wielkich ideologii, kt\u00f3re okaza\u0142y si\u0119 tragicznymi utopiami – poszukuje w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. Dla stworzenia nowej i trwa\u0142ej jedno\u015bci wa\u017cne s\u0105 instrumenty polityczne, ekonomiczne i prawne, ale nale\u017cy te\u017c wzbudzi\u0107 odnow\u0119 etyczn\u0105 i duchow\u0105, kt\u00f3ra czerpa\u0107 b\u0119dzie z chrze\u015bcija\u0144skich tradycji kontynentu europejskiego, gdy\u017c inaczej nie da si\u0119 zbudowa\u0107 Europy. Bez tej o\u017cywczej si\u0142y cz\u0142owiek pozostaje wystawiony na niebezpiecze\u0144stwo zagubienia si\u0119 w staro\u017cytnej pokusie samoodkupienia, w utopii, kt\u00f3ra w XX-wiecznej Europie spowodowa\u0142a – jak okre\u015bli\u0142 to Papie\u017c Jan Pawe\u0142 II – \u201ebezprecedensowy regres w burzliwej historii ludzko\u015bci\u201d (Insegnamentii XIII\/1, 1990, s. 58). Poszukuj\u0105c prawdziwego post\u0119pu, ws\u0142uchujemy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c dzisiaj w Regu\u0142\u0119 \u015bw. Benedykta jako \u015bwiat\u0142o na naszej drodze. Ten wielki mnich pozostaje prawdziwym mistrzem, w kt\u00f3rego szkole mo\u017cemy nauczy\u0107 si\u0119 sztuki \u017cycia prawdziwym humanizmem.<\/p>\n
Z orygina\u0142u w\u0142oskiego t\u0142umaczy\u0142 o. Jan Pach OSPPE<\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Drodzy Bracia i Siostry! Chcia\u0142bym m\u00f3wi\u0107 dzisiaj o \u015bw. Benedykcie, za\u0142o\u017cycielu monastycyzmu zachodniego oraz patronie mojego pontyfikatu. Rozpoczynam s\u0142owami \u015bw. Grzegorza Wielkiego, kt\u00f3ry pisze o \u015bw. Benedykcie: \u201eBy\u0142 on cz\u0142owiekiem Bo\u017cym, kt\u00f3ry zaja\u015bnia\u0142 na tej ziemi wieloma cudami, w nie mniejszym stopniu zab\u0142ysn\u0105\u0142 tak\u017ce elokwencj\u0105, z kt\u00f3r\u0105 potrafi\u0142 przedstawi\u0107 swoj\u0105 nauk\u0119\u201d (\u201eDialogi\u201d II, 36). S\u0142owa […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23522"}],"collection":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23522"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23522\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23524,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23522\/revisions\/23524"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23522"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23522"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23522"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}