{"id":24908,"date":"2022-02-03T01:24:31","date_gmt":"2022-02-03T00:24:31","guid":{"rendered":"http:\/\/faustyna.lodz.pl\/?p=24908"},"modified":"2022-01-31T21:28:07","modified_gmt":"2022-01-31T20:28:07","slug":"stanowisko-zespolu-kep-ds-bioetycznych-w-sprawie-badan-nad-ludzko-zwierzecymi-organizmami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/?p=24908","title":{"rendered":"Stanowisko Zespo\u0142u KEP ds. Bioetycznych w sprawie bada\u0144 nad ludzko-zwierz\u0119cymi organizmami"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>– Medycyna przysz\u0142o\u015bci obiecuje wspania\u0142e perspektywy i rodzi nowe nadzieje. Niestety, niekiedy budzi te\u017c powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci – ostrzegaj\u0105 cz\u0142onkowie Zespo\u0142u KEP ds. Bioetycznych w dokumencie nt. bada\u0144 nad ludzko-zwierz\u0119cymi organizmami. Obok pozytywnej oceny niekt\u00f3rych projekt\u00f3w biomedycznych, Zesp\u00f3\u0142 przedstawia te\u017c wobec nich wiele zastrze\u017ce\u0144. Na ich czo\u0142o s\u0105 wysuwane pr\u00f3by mieszania ludzkiego i zwierz\u0119cego materia\u0142u biologicznego. Cz\u0142onkowie Zespo\u0142u uwa\u017caj\u0105, \u017ce \u201eposzukiwaniom naukowym nigdy nie mo\u017ce towarzyszy\u0107 brak poszanowania dla godno\u015bci osobowej cz\u0142owieka. Nigdy nie mo\u017ce on by\u0107 ofiar\u0105 eksperyment\u00f3w medycznych”.<\/p>\n

<\/p>\n

\u201ePoszanowanie godno\u015bci cz\u0142owieka wyklucza [\u2026] jego uprzedmiotowienie, traktowanie go (tak\u017ce embrionu i p\u0142odu) jako zwyk\u0142ego materia\u0142u biologicznego, zmian\u0119 jego osobowej to\u017csamo\u015bci oraz odniesienie do jego psychosomatycznej struktury wed\u0142ug podobnych kryteri\u00f3w, jakie uznaje si\u0119 za wystarczaj\u0105ce w eksperymentach na zwierz\u0119tach” \u2013 czytamy w Stanowisku.<\/p>\n

Cz\u0142onkowie Zespo\u0142u przywo\u0142uj\u0105 w tej kwestii r\u00f3wnie\u017c wypowiedzi ostatnich papie\u017cy \u2013 Benedykta XVI i Franciszka. \u201eNie mo\u017cna pomija\u0107 ponownego przemy\u015blenia cel\u00f3w, skutk\u00f3w, kontekstu oraz ogranicze\u0144 etycznych tej ludzkiej aktywno\u015bci, kt\u00f3ra jest form\u0105 w\u0142adzy, nios\u0105c\u0105 powa\u017cne ryzyko. W tym kontek\u015bcie nale\u017cy umie\u015bci\u0107 wszelk\u0105 refleksj\u0119 na temat ludzkiej ingerencji w \u015bwiat ro\u015blin i zwierz\u0105t, kt\u00f3ra poci\u0105ga za sob\u0105 mutacje genetyczne generowane przez biotechnologi\u0119, w celu wykorzystania mo\u017cliwo\u015bci obecnych w rzeczywisto\u015bci materialnej (LS 131-132)” \u2013 pisze papie\u017c Franciszek w Encyklice Laudato si’ (131-132).<\/p>\n

BP KEP<\/p>\n

Publikujemy pe\u0142ny tekst Stanowiska:<\/p>\n

Stanowisko Zespo\u0142u Konferencji Episkopatu Polski ds. Bioetycznych w sprawie bada\u0144 nad ludzko-zwierz\u0119cymi organizmami<\/b><\/p>\n

1. Medycyna przysz\u0142o\u015bci obiecuje wspania\u0142e perspektywy i rodzi nowe nadzieje. Niestety, niekiedy budzi te\u017c powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci. Ich \u017ar\u00f3d\u0142em nie zawsze s\u0105 same w sobie cele towarzysz\u0105ce prowadzonym poszukiwaniom naukowym i zwi\u0105zanym z nimi eksperymentom, je\u017celi maj\u0105 one charakter dobroczynny i s\u0105 odpowiedzi\u0105 na zdrowotne potrzeby cz\u0142owieka. W\u0105tpliwo\u015bci budz\u0105 stosowane w badaniach i ingerencjach technologie naruszaj\u0105ce osobow\u0105 godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka, w kt\u00f3rej uczestniczy integralnie rozumiany cz\u0142owiek, a wi\u0119c nie tylko jego duch, ale i cia\u0142o. Od jakiego\u015b czasu szczeg\u00f3lnym \u017ar\u00f3d\u0142em niepokoj\u00f3w s\u0105 rozwijane zw\u0142aszcza w XXI wieku badania polegaj\u0105ce na tworzeniu ludzko-zwierz\u0119cych kom\u00f3rek, a w przysz\u0142o\u015bci istot.<\/p>\n

2. Na zagro\u017cenia p\u0142yn\u0105ce z ingerencji w dziedzictwo genetyczne zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 papie\u017c Franciszek w encyklice Laudato si: \u201eChcia\u0142bym tu podnie\u015b\u0107 wywa\u017cone stanowisko \u015bwi\u0119tego Jana Paw\u0142a II, kt\u00f3ry podkre\u015bla\u0142 korzy\u015bci z post\u0119pu naukowego i technologicznego, kt\u00f3re s\u0105 \u00abdowodem szlachetno\u015bci powo\u0142ania cz\u0142owieka do odpowiedzialnego udzia\u0142u w stw\u00f3rczym dzia\u0142aniu Boga w \u015bwiecie\u00bb, a r\u00f3wnocze\u015bnie przypomina\u0142, \u017ce \u00ab\u017cadnego dzia\u0142ania w jednej dziedzinie ekosystemu nie mo\u017cna pomija\u0107 bez uwzgl\u0119dnienia jego wp\u0142ywu na inne dziedziny\u00bb. O\u015bwiadczy\u0142, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 docenia wk\u0142ad \u00abbada\u0144 i zastosowa\u0144 biologii molekularnej, dope\u0142nione przez inne dyscypliny, takie jak genetyka i jej zastosowanie technologiczne w rolnictwie i przemy\u015ble\u00bb, chocia\u017c stwierdzi\u0142 tak\u017ce, \u017ce nie mo\u017ce to prowadzi\u0107 do \u00abnie podlegaj\u0105cej \u017cadnej kontroli modyfikacji genetycznej\u00bb, ignoruj\u0105cej negatywne skutki tych dzia\u0142a\u0144\u201d (LS 131).<\/p>\n

I. Kwestia poj\u0119\u0107<\/b><\/p>\n

3. We wsp\u00f3\u0142czesnej nomenklaturze poj\u0119cie hybryda i chimera powinny zosta\u0107 wyja\u015bnione. W pi\u015bmiennictwie popularnonaukowym i publicystyce u\u017cywa si\u0119 niekiedy tych poj\u0119\u0107 zamiennie. W niniejszym dokumencie zostaj\u0105 one u\u017cyte zgodnie z terminologi\u0105 stosowan\u0105 powszechnie w naukach biologicznych. W uproszczeniu, hybryda ma \u201ezmieszane\u201d DNA dw\u00f3ch organizm\u00f3w w ka\u017cdej jej kom\u00f3rce. Dotyczy to dw\u00f3ch sytuacji. Po pierwsze krzy\u017cowania p\u0142ciowego organizm\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c sytuacji, kiedy do zwierz\u0119cej kom\u00f3rki jajowej pozbawionej j\u0105dra kom\u00f3rkowego (ale z zachowanymi mitochondriami) zostaje wprowadzone j\u0105dro kom\u00f3rkowe z ludzkim DNA.<\/p>\n

4. W odr\u00f3\u017cnieniu od hybrydy, chimera zawiera dwa rodzaje kom\u00f3rek r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 obecnym w nich DNA. Innymi s\u0142owy, chimera posiada kom\u00f3rki r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 genotypem.<\/p>\n

5. Za typow\u0105 hybryd\u0119 w\u015br\u00f3d ssak\u00f3w uznaje si\u0119 organizm b\u0119d\u0105cy efektem skrzy\u017cowania na drodze rozmna\u017cania p\u0142ciowego dw\u00f3ch istot nale\u017c\u0105cych do r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie przez hybryd\u0119 rozumie si\u0119 tak\u017ce organizm powsta\u0142y w nast\u0119pstwie skrzy\u017cowania przedstawicieli dw\u00f3ch ras zwierz\u0105t, podgatunk\u00f3w czy rodzaj\u00f3w, przy czym ka\u017cda kom\u00f3rka hybrydy zawiera informacj\u0119 genetyczn\u0105 pochodz\u0105c\u0105 od obu tych istot. St\u0105d hybrydy maj\u0105 przewa\u017cnie cechy obu gatunk\u00f3w czy ras zwierz\u0105t. W efekcie takiego wymieszania DNA mo\u017ce powsta\u0107 nowy organizm zwany miesza\u0144cem. Przyk\u0142adem hybrydy jest mi\u0119dzy innymi mu\u0142, os\u0142omu\u0142 czy \u017cubrobizon.<\/p>\n

6. Jak ju\u017c podkre\u015blono, chimera to organizm zbudowany z kom\u00f3rek posiadaj\u0105cych r\u00f3\u017cne genotypy. Oznacza to, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 kom\u00f3rek ma prawid\u0142owy zestaw chromosom\u00f3w osobnika A, a cz\u0119\u015b\u0107 zestaw chromosom\u00f3w osobnika B. W obr\u0119bie chimer mi\u0119dzygatunkowych cz\u0119\u015b\u0107 kom\u00f3rek mo\u017ce mie\u0107 np. kariotyp cz\u0142owieka, a cz\u0119\u015b\u0107 kariotyp ma\u0142py. Chimery mog\u0105 wi\u0119c by\u0107 jednogatunkowe, ale r\u00f3wnie\u017c mi\u0119dzygatunkowe. Chimera jednogatunkowa mo\u017ce powsta\u0107 na wiele sposob\u00f3w. Mo\u017ce by\u0107 ona efektem zap\u0142odnienia jednej gamety \u017ce\u0144skiej przez dwie gamety m\u0119skie, w wyniku zlania si\u0119 dw\u00f3ch zygot lub po\u0142\u0105czenia si\u0119 dw\u00f3ch wczesnych zarodk\u00f3w. W efekcie takiego po\u0142\u0105czenia powsta\u0142a istota ma kom\u00f3rki o r\u00f3\u017cnym genotypie. Taki przypadek bywa te\u017c nazywany mozaikowato\u015bci\u0105. Medycyna zna r\u00f3wnie\u017c rzadkie przypadki mikrochimeryzmu p\u0142odowo-matczynego, czyli obecno\u015bci w organizmie dziecka kom\u00f3rek matki.<\/p>\n

7. W szerokim sensie chimer\u0105 jest istota, kt\u00f3rej wszczepiono organy, tkanki, kom\u00f3rki pobrane od dawcy nale\u017c\u0105cego do tego samego gatunku. Przyk\u0142adem takiej chimery mo\u017ce by\u0107 cz\u0142owiek po przeszczepie homologicznym (zwanym te\u017c allogenicznym), kt\u00f3remu wszczepiono kom\u00f3rki, tkanki czy organy pobrane od drugiego cz\u0142owieka. Jednak ze wzgl\u0119du na szacunek nale\u017cny dawcy i biorcy organ\u00f3w, tkanek czy kom\u00f3rek, nie u\u017cywa si\u0119 tego terminu wobec biorcy transplant\u00f3w.<\/p>\n

8. We wsp\u00f3\u0142czesnej biologii chimerami mi\u0119dzygatunkowymi nazywa si\u0119 organizmy powsta\u0142e w wyniku po\u0142\u0105czenia na etapie embrionalnym fragment\u00f3w zarodk\u00f3w r\u00f3\u017cnych organizm\u00f3w lub te\u017c istoty, do kt\u00f3rych wszczepiono kom\u00f3rki macierzyste pobrane od istot nale\u017c\u0105cych do innych gatunk\u00f3w. Tworzenie zarodkowych chimer mi\u0119dzygatunkowych sta\u0142o si\u0119 ostatnio przedmiotem licznych dyskusji, przy czym tego rodzaju badania zosta\u0142y przeprowadzone jedynie w nielicznych przypadkach i w\u0142a\u015bciwie brak jest na nie przyzwolenia i akceptacji spo\u0142ecznej.<\/p>\n

II. Aspekty biologiczne<\/b><\/p>\n

9. Tworzenie ludzko-zwierz\u0119cych hybryd i chimer ma ju\u017c pewn\u0105 histori\u0119. Procedury te charakteryzuj\u0105 coraz to nowe pomys\u0142y i badania, zmierzaj\u0105ce do przezwyci\u0119\u017cenia zdrowotnych problem\u00f3w cz\u0142owieka Bywa jednak, \u017ce badania i eksperymenty polegaj\u0105ce na tworzeniu nowych organizm\u00f3w powodowane s\u0105 nieetycznymi korzy\u015bciami. Oto niekt\u00f3re z przyk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n

<\/i><\/i>
\nPodziel si\u0119 cytatem<\/div>\n<\/blockquote>\n

10. Za prekursora idei tworzenia istot ludzko-zwierz\u0119cych mo\u017cna uzna\u0107 rosyjskiego biologa Ilj\u0119 Iwanowicza Iwanowa, kt\u00f3ry w 1910 roku wyst\u0105pi\u0142 z propozycj\u0105 skrzy\u017cowania cz\u0142owieka z ma\u0142p\u0105. Pomys\u0142 ten popiera\u0142y mi\u0119dzy innymi w\u0142adze Zwi\u0105zku Radzieckiego i Instytutu Pasteura w Pary\u017cu. Celem tych eksperyment\u00f3w by\u0142o mi\u0119dzy innymi stworzenie \u201e\u017cywych robot\u00f3w\u201d. Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie szybko odst\u0105piono od tego rodzaju prac.<\/p>\n

11. Rozw\u00f3j mikrobiologii, embriologii, genetyki oraz poznanie kom\u00f3rek macierzystych otworzy\u0142 now\u0105 drog\u0119 do tworzenia organizm\u00f3w ludzko-zwierz\u0119cych. W 2006 roku naukowcy angielscy z Uniwersytetu w Newcastle i londy\u0144skiego Kings College usi\u0142owali stworzy\u0107 ludzko-zwierz\u0119ce embriony, wprowadzaj\u0105c materia\u0142 genetyczny pochodz\u0105cy z kom\u00f3rki doros\u0142ego cz\u0142owieka do kom\u00f3rek jajowych krowy. Eksperyment mia\u0142 na celu wyprodukowanie ludzkich embrionalnych kom\u00f3rek macierzystych. Mia\u0142y one umo\u017cliwi\u0107 terapie polegaj\u0105ce na rozwoju z kom\u00f3rek macierzystych kom\u00f3rek, tkanek czy organ\u00f3w pacjenta zniszczonych w wyniku chor\u00f3b czy uraz\u00f3w. Posiadanie przez nowe kom\u00f3rki czy tkanki takiej samej informacji genetycznej, jak dawca ludzkiego DNA, pozwala\u0142oby unikn\u0105\u0107 reakcji odrzucenia ich przez uk\u0142ad immunologiczny biorcy przeszczepu. Tego rodzaju badania zako\u0144czy\u0142y si\u0119 w fazie poznawczej i nie s\u0105 obecnie wykorzystywane do uzyskania organ\u00f3w do przeszczep\u00f3w.<\/p>\n

12. Nie wszystkie badania i eksperymenty genetyczne budz\u0105 zdecydowany sprzeciw. Jednym z wielu przyk\u0142ad\u00f3w tworzenia organizm\u00f3w, co do kt\u00f3rych nie wszyscy przedstawiciele nauk biologicznych, rolniczych i ekologii wyra\u017caj\u0105 aprobat\u0119, s\u0105 prace nad organizmami GMO takimi jak np. transgeniczne krowy stworzone przez argenty\u0144skich naukowc\u00f3w z biotechnologicznej firmy Bio Sidus. Powiadomili o eksperymencie polegaj\u0105cym na wszczepieniu do krowiego embrionu ludzkich gen\u00f3w odpowiadaj\u0105cych za wytwarzanie ludzkiej insuliny. Embriony te by\u0142y transferowane do krowich matek. Wytworzone w ten spos\u00f3b organizmy mia\u0142yby wytwarza\u0107 ludzk\u0105 insulin\u0119 ekstrahowan\u0105 z produkowanego przez nie mleka. Obecnie, t\u0105 technologi\u0119 wykorzystuje si\u0119 do uzyskiwania lek\u00f3w o charakterze bia\u0142ek, kt\u00f3rych nie mo\u017cna uzyska\u0107 metodami syntezy chemicznej.<\/p>\n

13. Inaczej jest w stosunku do prac takich, jak zespo\u0142u Esmaila Zanjani z University of Nevada, kt\u00f3rego eksperyment polega na wprowadzeniu do owczego p\u0142odu ludzkich kom\u00f3rek macierzystych pobranych ze szpiku kostnego. W efekcie wybrane organy owcy, w tym serce, mia\u0142y by\u0107 w powa\u017cnej mierze ludzkie. W zamiarze autor\u00f3w wyprodukowane w ten spos\u00f3b organy mia\u0142yby nadawa\u0107 si\u0119 do przeszczepu cz\u0142owiekowi, od kt\u00f3rego zosta\u0142y pobrane kom\u00f3rki macierzyste. Przeszczepy te nie by\u0142yby rozpoznawane przez uk\u0142ad odporno\u015bciowy biorcy jako obce.<\/p>\n

14. Zesp\u00f3\u0142 Steve’a Goldmana z Centrum Medycznego University of Rochester wstrzykn\u0105\u0142 oseskom myszy ludzkie kom\u00f3rki progenitorowe gleju. Kom\u00f3rki te rozwin\u0119\u0142y si\u0119 do astrocyt\u00f3w stanowi\u0105cych najwi\u0119ksze kom\u00f3rki glejowe b\u0119d\u0105ce sk\u0142adnikiem tkanki nerwowej. Naukowcy og\u0142osili, \u017ce w eksperymencie uzyskali myszy-chimery, kt\u00f3re w m\u00f3zgu zawiera\u0142y kom\u00f3rki cz\u0142owieka.<\/p>\n

15. W ostatnim czasie szerokim echem odbi\u0142a si\u0119 w \u015bwiecie nauki publikacja zamieszczona w czasopi\u015bmie \u201eCell\u201d. Profesor Juan Carlos Izpisua Belmonte z kalifornijskiego Salk Institute wraz z chi\u0144skimi wsp\u00f3\u0142pracownikami poinformowa\u0142 o pierwszej udanej pr\u00f3bie hodowli ludzkich kom\u00f3rek macierzystych w blastocy\u015bcie makaka. Oznacza to, \u017ce organizm tej chimery sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z kom\u00f3rek pochodz\u0105cych od cz\u0142owieka i od makaka. Podobnie jak w wy\u017cej wskazanych do\u015bwiadczeniach, tak i w tym przypadku eksperyment ma by\u0107 kolejnym krokiem na drodze do opracowania metody wytwarzania potrzebnych tkanek i narz\u0105d\u00f3w do zabieg\u00f3w transplantacji, kt\u00f3re nie wywo\u0142ywa\u0142yby reakcji odrzutu przez uk\u0142ad immunologiczny biorcy.<\/p>\n

16. Pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c znacz\u0105ce osi\u0105gni\u0119cia w transplantacji organ\u00f3w \u015bwini cz\u0142owiekowi. Chirurdzy z Nowego Jorku w prze\u0142omowej operacji przyczepili nerk\u0119 pobran\u0105 od genetycznie zmodyfikowanej \u015bwini cz\u0142owiekowi. Co wa\u017cne, ludzki organizm nie odrzuci\u0142 przeszczepionego narz\u0105du, a nerka od \u015bwini podj\u0119\u0142a swoje funkcje. To du\u017cy krok w trwaj\u0105cych od lat staraniach do wykorzystania narz\u0105d\u00f3w zwierz\u0119cych w przeszczepach ratuj\u0105cych \u017cycie, bior\u0105c pod uwag\u0119 niedob\u00f3r organ\u00f3w do transplantacji. Z kolei naukowcy Uniwersytetu Maryland w Baltimore donie\u015bli o przeszczepie serca \u015bwini pacjentowi, dla kt\u00f3rego nie mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 dawcy. Jest to pierwsza transplantacja serca mi\u0119dzy zwierz\u0119ciem a cz\u0142owiekiem. Ameryka\u0144ska Agencja ds. \u017bywno\u015bci i Lek\u00f3w (FDA) udzieli\u0142a zezwolenia na operacj\u0119 w trybie pilnym, co ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy eksperymentalny produkt medyczny, w tym przypadku zmodyfikowane genetycznie serce \u015bwini, jest jedyn\u0105 dost\u0119pn\u0105 opcj\u0105 leczenia dla pacjenta, umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 prze\u017cycie.<\/p>\n

III. Aspekty etyczne<\/b><\/p>\n

17. Zesp\u00f3\u0142 Ekspert\u00f3w Konferencji Episkopatu Polski ds. Bioetycznych odnosi si\u0119 z najwy\u017cszym szacunkiem do wysi\u0142k\u00f3w czynionych przez przedstawicieli nauk medycznych poszukuj\u0105cych coraz doskonalszych i skutecznych metod terapeutycznych. Jeste\u015bmy te\u017c \u015bwiadomi tego, \u017ce post\u0119p w tych naukach nie jest mo\u017cliwy bez prowadzenia eksperyment\u00f3w, niekiedy bardzo nowatorskich, w tym r\u00f3wnie\u017c niebezpiecznych dla cz\u0142owieka. Nie wszystkie takie do\u015bwiadczenia musz\u0105 budzi\u0107 zastrze\u017cenia moralne.<\/p>\n

Cz\u0142onkowie Zespo\u0142u uwa\u017caj\u0105 jednak, \u017ce poszukiwaniom naukowym nigdy nie mo\u017ce towarzyszy\u0107 brak poszanowania dla godno\u015bci osobowej cz\u0142owieka. Nigdy nie mo\u017ce on by\u0107 ofiar\u0105 eksperyment\u00f3w medycznych.<\/p>\n

<\/i><\/i>
\nPodziel si\u0119 cytatem<\/div>\n<\/blockquote>\n

Zastosowane metody winny budzi\u0107 minimum nadziei, a ryzyko zwi\u0105zane z ich u\u017cyciem nie mo\u017ce by\u0107 wi\u0119ksze od rezygnacji z post\u0119powania terapeutycznego sprawdzonymi metodami. Poszanowanie godno\u015bci cz\u0142owieka wyklucza ponadto jego uprzedmiotowienie, traktowanie go (tak\u017ce embrionu i p\u0142odu) jako zwyk\u0142ego materia\u0142u biologicznego, zmian\u0119 jego osobowej to\u017csamo\u015bci oraz odniesienie do jego psychosomatycznej struktury wed\u0142ug podobnych kryteri\u00f3w, jakie uznaje si\u0119 za wystarczaj\u0105ce w eksperymentach na zwierz\u0119tach. Innymi s\u0142owy, \u201enauka i technika [\u2026] nie mog\u0105 same ustala\u0107 sensu istnienia i post\u0119pu ludzkiego. (One) s\u0105 podporz\u0105dkowane cz\u0142owiekowi, od kt\u00f3rego bior\u0105 pocz\u0105tek i rozw\u00f3j; zatem w osobie i w jej warto\u015bciach moralnych znajduj\u0105 one swoj\u0105 celowo\u015b\u0107 i \u015bwiadomo\u015b\u0107 swoich ogranicze\u0144\u201d (KKK 2293). Konsekwentnie r\u00f3wnie\u017c, samo \u015bwiadome i niewymuszone przyzwolenie uczestnika eksperymentu ma swoje nieprzekraczalne granice. Swoje granice ma te\u017c wykorzystanie w eksperymentach cz\u0119\u015bci ludzkiego cia\u0142a, gdy\u017c zawsze pozostaj\u0105 one w zwi\u0105zku z konkretnym cz\u0142owiekiem, s\u0105 naznaczone jego godno\u015bci\u0105 wykraczaj\u0105c\u0105 ponad prawo zaw\u0142adni\u0119cia przez drugiego cz\u0142owieka, a tym bardziej ponad \u015bwiat innych stworze\u0144. Dla cz\u0142owieka wierz\u0105cego niedysponowalno\u015b\u0107 swoim cia\u0142em i cia\u0142em drugiego cz\u0142owieka wynika ponadto z faktu, \u017ce w nim uobecnia\u0142o si\u0119 \u017cycie Bo\u017ce i by\u0142o ono \u015bwi\u0105tyni\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego (por. KKK 2300, 1 Kor 6,19).<\/p>\n

18. Z powy\u017cszych za\u0142o\u017ce\u0144 aksjologicznych wynikaj\u0105 zasady wykorzystania kom\u00f3rek i narz\u0105d\u00f3w ludzkiego cia\u0142a w do\u015bwiadczeniach i badaniach medycznych. W szczeg\u00f3lny spos\u00f3b dotyczy to om\u00f3wionych wy\u017cej eksperyment\u00f3w polegaj\u0105cych na \u0142\u0105czeniu czy \u201emieszaniu\u201d element\u00f3w ludzkiego cia\u0142a z elementami cia\u0142a zwierz\u0119cego.<\/p>\n

19. W odpowiedzi na o\u015bwiadczenie wydane we wrze\u015bniu 2007 r. i nast\u0119pnie oficjalny raport opublikowany 1 pa\u017adziernika 2007 r. przez The Human Fertilisation and Embryology Authority (HEFA) w Wielkiej Brytanii sugeruj\u0105cy polityk\u0119 dotycz\u0105c\u0105 tworzenia embrion\u00f3w cytoplazmatycznych ludzko-zwierz\u0119cych i ich wykorzystywania (co sk\u0142oni\u0142o rz\u0105d Wielkiej Brytanii do wprowadzenia odpowiednich regulacji prawnych), by\u0142y przewodnicz\u0105cy Papieskiej Akademii \u017bycia arcybiskup Elio Sgreccia stwierdzi\u0142, \u017ce takie eksperymenty s\u0105 \u201epotwornym aktem przeciwko ludzkiej godno\u015bci\u201d. Podobne stanowisko w tej kwestii zaj\u0119\u0142a Rada Naukowa Konferencji Episkopatu Polski 19 pa\u017adziernika 2007. 28 pa\u017adziernika 2019 roku w pokrewnej tematyce wypowiedzia\u0142 si\u0119 te\u017c nasz Zesp\u00f3\u0142 (Ekspert\u00f3w Konferencji Episkopatu Polski ds. Bioetycznych), publikuj\u0105c dokument pt. \u201eStanowisko Zespo\u0142u Ekspert\u00f3w KEP ds. Bioetycznych w sprawie tworzenia hybryd ludzko-zwierz\u0119cych (https:\/\/www.ekai.pl\/dokumenty\/stanowisko-zespolu-ekspertow-kep-ds-bioetycznych-w-sprawie-tworzenia-hybryd-ludzko-zwierzecych-28-pazdziernika-2019). W 2011 roku podobnie wypowiedzia\u0142 si\u0119 TSUE (Wyrok Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej (Wielka Izba) z dnia 18 pa\u017adziernika 2011 r.; sprawa C34\/10 Oliver Br\u00fcstle vs. Greenpeace).<\/p>\n

20. W niniejszym dokumencie nasz Zesp\u00f3\u0142 odnosi si\u0119 do przywo\u0142anych wy\u017cej prac nad tworzeniem zarodkowych chimer ludzko-zwierz\u0119cych (makak-cz\u0142owiek). Stanowisko naszego Zespo\u0142u ma dwa wymiary. Pierwszy, wy\u017cej przedstawiony, ma charakter ontologiczny. Wskazuje on na nieetyczny charakter eksperyment\u00f3w id\u0105cych w kierunku tworzenia nowych istot \u2013 chocia\u017cby tylko na etapie embrionalnym \u2013 w wyniku po\u0142\u0105czenia element\u00f3w ludzkiej informacji genetycznej lub ludzkich kom\u00f3rek ze zwierz\u0119cymi gametami, czy te\u017c ich wszczepiania w zwierz\u0119ta, jako fundamentalnie naruszaj\u0105ce godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry zostaje zredukowany do poziomu zwierz\u0119cego. W drugim wymiarze \u2013 biologiczno-etycznym \u2013 dokument wskazuje na zagro\u017cenia zwi\u0105zane z takimi eksperymentami.<\/p>\n

21. Generalnie nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce wielu naukowc\u00f3w jest przeciwnych tworzeniu ludzko-zwierz\u0119cych chimer zarodkowych. Wskazuj\u0105 oni na niebezpiecze\u0144stwa zwi\u0105zane z takimi pr\u00f3bami. Polegaj\u0105 one na ryzyku przenoszenia do cz\u0142owieka patogen\u00f3w zwierz\u0119cych, w tym chorobotw\u00f3rczych wirus\u00f3w. Mog\u0142oby to nast\u0105pi\u0107 mi\u0119dzy innymi w zwi\u0105zku z przenoszeniem do organizmu cz\u0142owieka zar\u00f3wno ludzkich kom\u00f3rek macierzystych wyhodowanych w organizmie zwierz\u0119cia na drodze transferu j\u0105dra z ludzkiej kom\u00f3rki somatycznej do cytoplazmy kom\u00f3rki jajowej zwierz\u0119cej pozbawionej uprzednio jej j\u0105dra kom\u00f3rkowego, jak te\u017c przeszczepienia do cz\u0142owieka organ\u00f3w wyhodowanych w organizmie zwierz\u0119cia wskutek wprowadzenia do niego ludzkich kom\u00f3rek macierzystych. W ka\u017cdej takiej sytuacji powstaje mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeniesienia nowych patogen\u00f3w (nowe zoonozy), stwarzaj\u0105ce zagro\u017cenie dla cz\u0142owieka.<\/p>\n

22. Sprzeciw wobec takich praktyk budzi wykorzystywanie ludzkich embrion\u00f3w, a tak\u017ce usprawiedliwianie potrzebami czy korzy\u015bciami p\u0142yn\u0105cymi z eksperyment\u00f3w prowadzonych na ludzko-zwierz\u0119cych embrionach. Efekty takich bada\u0144 s\u0105 trudne do przewidzenia i jest z nimi zwi\u0105zane ryzyko biologiczne. Niew\u0105tpliwie, jak zreszt\u0105 zauwa\u017ca papie\u017c Franciszek w encyklice Laudato si, \u201espor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 naszej informacji genetycznej dzielimy z wieloma istotami \u017cywymi. Z tego powodu wiedza fragmentaryczna i izolowana mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 form\u0105 ignorancji, je\u015bli nie \u0142\u0105czy si\u0119 z szersz\u0105 wizj\u0105 rzeczywisto\u015bci\u201d (LS 138).<\/p>\n

23. Dotychczasowe wyniki bada\u0144 potwierdzaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 uzyskania aktywno\u015bci ludzkich neuron\u00f3w w m\u00f3zgach organizm\u00f3w zwierz\u0119cych. Su Chun Zhang uzyska\u0142 w 2007 roku w badaniach modelowych nad chimerami, kom\u00f3rki zarodkowe ludzko-zwierz\u0119ce, kt\u00f3rych celem nie jest jednak uzyskanie chimerowych m\u00f3zg\u00f3w zawieraj\u0105cych zar\u00f3wno kom\u00f3rki pochodzenia zwierz\u0119cego jak i ludzkiego. Obawy budzi jednak\u017ce niekontrolowana kolonizacja m\u00f3zg\u00f3w zwierz\u0119cych ludzkimi kom\u00f3rkami nerwowymi co mo\u017ce by\u0107 jednym z prawdopodobnych scenariuszy w projektach dotycz\u0105cych tworzenia zarodkowych chimer ludzko-zwierz\u0119cych. Ponadto pojedyncze pozytywne rezultaty bada\u0144 maj\u0105 nierzadko charakter przypadkowy, nie \u015bwiadcz\u0105c jeszcze o opanowanej, wolnej od b\u0142\u0119d\u00f3w technologii. Zaleci\u0107 nale\u017cy szeroki udzia\u0142 Komisji Bioetycznych wydaj\u0105cych zgod\u0119 na przeprowadzanie bada\u0144 jedynie dla cel\u00f3w poznawczych i modelowych.<\/p>\n

24. Omawiane eksperymenty winny te\u017c uwzgl\u0119dnia\u0107 wymiar ekologiczny. Ma on na uwadze ryzyko naruszenia naturalnej bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci gatunk\u00f3w poprzez tworzenie sztucznych organizm\u00f3w o trudnym do okre\u015blenia statusie biologicznym i moralnym. Te kwestie podnie\u015bli Julian J. Koplin i Julian Savulescu w swojej pracy z 2019, w kt\u00f3rej uznali zabiegi na kom\u00f3rkach m\u00f3zgu za najtrudniejsze z powy\u017cszej perspektywy.<\/p>\n

<\/i><\/i>
\nPodziel si\u0119 cytatem<\/div>\n<\/blockquote>\n

25. Otrzymane w czasie embriogenezy chimery mi\u0119dzygatunkowe b\u0119d\u0105 prawdopodobnie wytwarza\u0142y gamety ludzkie (oocyty organizmy \u017ce\u0144skie, plemniki organizmy m\u0119skie), chocia\u017c ich fenotypy (kszta\u0142t i wygl\u0105d) b\u0119d\u0105 zasadniczo zwierz\u0119ce. Je\u015bli dopu\u015bci si\u0119 do rozrodu takich zwierz\u0105t mo\u017ce doj\u015b\u0107 do rozwoju organizm\u00f3w ludzkich w ich macicach. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce przywo\u0142any wy\u017cej artyku\u0142 (Tao Tan 2021 rok) wzbudzi\u0142 tyle kontrowersji, \u017ce instytucje nadzoruj\u0105ce tego typu badania zakaza\u0142y natychmiast u\u017cywania gamet organizm\u00f3w chimerowych w reprodukcji (w odniesieniu do gamet cz\u0142owieka u\u017cywamy terminu \u201eprokreacja\u201d).<\/p>\n

26. Maj\u0105c na uwadze ca\u0142e spektrum problem\u00f3w i niebezpiecze\u0144stw zwi\u0105zanych z omawianymi badaniami Cz\u0142onkowie Zespo\u0142u Ekspert\u00f3w Konferencji Episkopatu Polski ds. Bioetycznych kolejny raz wyra\u017caj\u0105 stanowczy sprzeciw wobec eksperyment\u00f3w, kt\u00f3rych celem jest uzyskanie embrionalnych organizm\u00f3w ludzko-zwierz\u0119cych. Dodatkowym powodem sprzeciwu wobec takich bada\u0144 s\u0105 pr\u00f3by wykorzystywania w nich kom\u00f3rek i tkanek pozyskanych z abortowanych p\u0142od\u00f3w. W kontek\u015bcie przywo\u0142anego wy\u017cej protestu Eglio Sgreccia przypominamy, \u017ce wyrok TSUE z 2011 (Oliver Br\u00fcstle vs. Greenpeace) zakazuje patentowania rozwi\u0105za\u0144 biotechnologicznych zwi\u0105zanych z wczesnymi etapami rozwoju zarodkowego godz\u0105cymi w godno\u015b\u0107 osoby ludzkiej.<\/p>\n

27. Cz\u0142onkowie Zespo\u0142u pragn\u0105 na koniec przywo\u0142a\u0107 dwie wa\u017cne wypowiedzi ostatnich papie\u017cy. Benedykt XVI zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Uczestnik\u00f3w Sesji Plenarnej Kongregacji Nauki Wiary w dniu 31 stycznia 2008 roku w nast\u0119puj\u0105cych s\u0142owach: \u201eUrz\u0105d Nauczycielski Ko\u015bcio\u0142a, nie mo\u017ce i nie musi interweniowa\u0107 w przypadku wszystkich nowo\u015bci naukowych, ma jednak za zadanie przypomina\u0107 wielkie warto\u015bci i proponowa\u0107 wiernym oraz wszystkim ludziom dobrej woli zasady oraz ukierunkowanie etycznomoralne w wa\u017cnych nowych kwestiach\u201d (https:\/\/www.vatican.va\/content\/benedict-xvi\/it\/speeches\/2008\/january\/documents\/hf_ben-xvi_spe_20080131_dottrina-fede.html). Przypomnienie roli Magisterium niejako dope\u0142niaj\u0105 s\u0142owa papie\u017ca Franciszka z encykliki Laudato si: \u201eNie mo\u017cna powstrzyma\u0107 ludzkiej kreatywno\u015bci. Je\u015bli nie mo\u017cna zabroni\u0107 arty\u015bcie wyra\u017cania swych zdolno\u015bci tw\u00f3rczych, to nie mo\u017cna tak\u017ce ogranicza\u0107 tych, kt\u00f3rzy posiadaj\u0105 szczeg\u00f3lne dary, by rozwija\u0107 nauk\u0119 i technik\u0119, kt\u00f3rych umiej\u0119tno\u015bci zosta\u0142y dane przez Boga, by s\u0142u\u017cy\u0142y innym. R\u00f3wnocze\u015bnie nie mo\u017cna pomija\u0107 ponownego przemy\u015blenia cel\u00f3w, skutk\u00f3w, kontekstu oraz ogranicze\u0144 etycznych tej ludzkiej aktywno\u015bci, kt\u00f3ra jest form\u0105 w\u0142adzy, nios\u0105c\u0105 powa\u017cne ryzyko. W tym kontek\u015bcie nale\u017cy umie\u015bci\u0107 wszelk\u0105 refleksj\u0119 na temat ludzkiej ingerencji w \u015bwiat ro\u015blin i zwierz\u0105t, kt\u00f3ra poci\u0105ga za sob\u0105 mutacje genetyczne generowane przez biotechnologi\u0119, w celu wykorzystania mo\u017cliwo\u015bci obecnych w rzeczywisto\u015bci materialnej\u201d (LS 131-132).<\/p>\n

W imieniu Zespo\u0142u<\/p>\n

Bp J\u00f3zef Wr\u00f3bel SCJ<\/p>\n

Warszawa, 28.01.2022<\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

– Medycyna przysz\u0142o\u015bci obiecuje wspania\u0142e perspektywy i rodzi nowe nadzieje. Niestety, niekiedy budzi te\u017c powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci – ostrzegaj\u0105 cz\u0142onkowie Zespo\u0142u KEP ds. Bioetycznych w dokumencie nt. bada\u0144 nad ludzko-zwierz\u0119cymi organizmami. Obok pozytywnej oceny niekt\u00f3rych projekt\u00f3w biomedycznych, Zesp\u00f3\u0142 przedstawia te\u017c wobec nich wiele zastrze\u017ce\u0144. Na ich czo\u0142o s\u0105 wysuwane pr\u00f3by mieszania ludzkiego i zwierz\u0119cego materia\u0142u biologicznego. […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24908"}],"collection":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24908"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24908\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24909,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24908\/revisions\/24909"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24908"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24908"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24908"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}