Francuska separacja<\/b><\/p>\n
Istotny wy\u0142om w przyjmowanej przez wieki tradycji europejskiej – umo\u017cliwiaj\u0105cej obecno\u015b\u0107 symboli religijnych tam, gdzie ludzie sobie tego \u017cycz\u0105 – spowodowa\u0142a najpierw epoka o\u015bwiecenia z towarzysz\u0105cym jej \u201ewyzwoleniem rozumu od wiary\u201d, a ostatecznie \u2013 w sensie prawnym \u2013 ustawa o \u201eseparacji Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa\u201d, wprowadzona we Francji w 1905 r. Ustanowi\u0142a ona obowi\u0105zuj\u0105cy do dzi\u015b model la\u00efcit\u00e9, czyli gwarantowanej prawnie \u015bwiecko\u015bci pa\u0144stwa. Brak religii i warto\u015bci laickie sta\u0142y si\u0119 tam ideowym fundamentem pa\u0144stwa, a kwestia przekona\u0144 czy praktyk religijnych uznana zosta\u0142a za osobist\u0105 spraw\u0119 obywateli. Do tego stopnia, \u017ce Ko\u015bcio\u0142y i zwi\u0105zki wyznaniowe nie maj\u0105 nawet statusu instytucji publicznych z mocy prawa, lecz s\u0105 wy\u0142\u0105cznie stowarzyszeniami o charakterze kultowym. Obowi\u0105zuje przy tym zasada wolno\u015bci religijnej, wi\u0119c ka\u017cdy obywatel mo\u017ce by\u0107 zwolennikiem dowolnego Ko\u015bcio\u0142a czy religii, a zwi\u0105zki wyznaniowe mog\u0105 prowadzi\u0107 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 bez ingerencji pa\u0144stwa.<\/p>\n
We francuskim systemie, kt\u00f3ry w literaturze przedmiotu nazywany jest \u201eradykalnym rozdzia\u0142em pa\u0144stwa i Ko\u015bcio\u0142a\u201d, krzy\u017c (ani symbole innej religii) nie mo\u017ce istnie\u0107 w przestrzeni publicznej, kt\u00f3ra winna mie\u0107 charakter laicki. Krzy\u017c ma prawo by\u0107 widoczny w \u015bwi\u0105tyni lub na niej, b\u0105d\u017a w innej instytucji stricte wyznaniowej, np. w szpitalu katolickim. Nie mo\u017ce by\u0107 jednak obecny w \u017cadnej instytucji publicznej: szkole, przedszkolu, wi\u0119zieniu, szpitalu, s\u0105dzie czy urz\u0119dzie. Francuski system prawny wyklucza obecno\u015b\u0107 symboli religijnych w przestrzeni publicznej do tego stopnia, \u017ce w ustawie z 2004 r., zakazano w szko\u0142ach publicznych noszenia znak\u00f3w i symboli, kt\u00f3rymi uczniowie \u201eostentacyjnie manifestuj\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 religijn\u0105\u201d.<\/p>\n
Warto przy tym zauwa\u017cy\u0107, \u017ce tak znaczne ograniczenie miejsca religii w \u017cyciu publicznym stanowi\u0142o zawsze idea\u0142 dla wszelkich ruch\u00f3w lewicowych poza Francj\u0105, w\u0142\u0105cznie z totalitarnym sowieckim komunizmem. Dlatego te\u017c \u201eradykalny rozdzia\u0142\u201d zosta\u0142 wpisany do konstytucji ZSRR i innych pa\u0144stw komunistycznych, a pozosta\u0142 jeszcze w ustawie zasadniczej Bia\u0142orusi. Dzi\u015b z kolei \u201emodel francuski\u201d przywo\u0142ywany jest przez \u015brodowiska lewicowe wielu kraj\u00f3w jako najbardziej nowoczesny i najbardziej zgodny z regu\u0142ami demokracji. Pozostaje to jednak w sprzeczno\u015bci z rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/p>\n
Przyjazny rozdzia\u0142 systemem dominuj\u0105cym w Europie<\/b><\/p>\n
Odmienna, znacznie bardziej otwarta na kwestie religijne tradycja prawna obowi\u0105zuje w wi\u0119kszo\u015bci pa\u0144stw Europy. Zasada rozdzia\u0142u pa\u0144stwa i Ko\u015bcio\u0142a nigdzie \u2013 poza Francj\u0105 \u2013 nie jest rozumiana jako \u201eradykalna separacja\u201d, lecz jako \u201eprzyjazny rozdzia\u0142\u201d, kt\u00f3ry szanuje odr\u0119bno\u015b\u0107 sfery religijnej i pa\u0144stwowej, ale umo\u017cliwia wsp\u00f3\u0142prac\u0119 dla wsp\u00f3lnego dobra obywateli. Rozdzia\u0142 tej rozumiany jest jako wzajemna autonomia pa\u0144stwa i Ko\u015bcio\u0142a, co wyklucza mo\u017cliwo\u015b\u0107 ingerencji pa\u0144stwa w sprawy Ko\u015bcio\u0142a oraz Ko\u015bcio\u0142a w sprawy pa\u0144stwa. Jest to w oczywisty spos\u00f3b korzystne dla obu stron. Model taki zosta\u0142 poparty przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 powszechny w trakcie Soboru Watyka\u0144skiego II i jest realizowany we wsp\u00f3\u0142czesnej doktrynie konkordatowej. Polski Konkordat z 1993 r. stanowi tego dobry przyk\u0142ad.<\/p>\n
W systemie \u201eprzyjaznego rozdzia\u0142u\u201d mo\u017cliwo\u015b\u0107 uzewn\u0119trzniania swych przekona\u0144 religijnych w przestrzeni \u017cycia publicznego, tak\u017ce obecno\u015b\u0107 symboliki religijnej, traktowana jest jako element swob\u00f3d obywatelskich i elementarne prawo cz\u0142owieka. Tak wi\u0119c w pa\u0144stwach realizuj\u0105cych ten model krzy\u017c ma pe\u0142ne prawo do obecno\u015bci tak\u017ce w instytucjach publicznych. Spotykamy go zatem na terenie wybranych instytucji publicznych, a przede wszystkim szko\u0142y, w Austrii, Belgii, Chorwacji, Danii, Grecji, Irlandii, w Niemczech, na Litwie, w Polsce, Rumunii, Szwajcarii, Ukrainie i Wielkiej Brytanii.<\/p>\n
Obecno\u015b\u0107 krzy\u017ca na terenie instytucji publicznych w Polsce wynika z trzech zasad prawnych. Z prawa obywateli do wyznawania swej wiary tak\u017ce w przestrzeni publicznej, z prawa rodzic\u00f3w do wychowywania dzieci zgodnie z wyznawanym \u015bwiatopogl\u0105dem oraz z bezstronno\u015bci pa\u0144stwa w tej sferze. Artyku\u0142 25 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, \u017ce \u201ew\u0142adze publiczne w Rzeczypospolitej Polskiej zachowuj\u0105 bezstronno\u015b\u0107 w sprawach przekona\u0144 religijnych, \u015bwiatopogl\u0105dowych i filozoficznych, zapewniaj\u0105c swobod\u0119 ich wyra\u017cania w \u017cyciu publicznym\u201d.<\/p>\n
St\u0105d krzy\u017c mo\u017ce by\u0107 obecny w Sejmie, innym urz\u0119dzie pa\u0144stwowym b\u0105d\u017a samorz\u0105dowym, w plac\u00f3wkach edukacyjnych, medycznych czy pomocy spo\u0142ecznej. Nale\u017cy tak\u017ce podkre\u015bli\u0107, \u017ce prawo do umieszczenia krzy\u017ca w pomieszczeniach szkolnych gwarantuje ponadto \u00a7 12 rozporz\u0105dzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunk\u00f3w i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szko\u0142ach. Rozporz\u0105dzenie to brzmi : \u201e\u00a7 12. W pomieszczeniach szkolnych mo\u017ce by\u0107 umieszczony krzy\u017c (..)\u201d<\/p>\n
Europejski sp\u00f3r o krzy\u017c we w\u0142oskiej szkole<\/b><\/p>\n
Przeciwnicy obecno\u015bci symboli religijnych na terenie instytucji publicznych argumentuj\u0105, \u017ce obecno\u015b\u0107 krzy\u017cy jest narzucaniem przekona\u0144 religijnych agnostykom lub niewierz\u0105cym, z zwi\u0105zku z czym w imi\u0119 szacunku dla innych, powinny one zosta\u0107 usuni\u0119te. Szeroka dyskusja na ten temat ogarn\u0119\u0142a Europ\u0119 w pierwszym dziesi\u0119cioleciu XXI wieku, w zwi\u0105zku z zakwestionowaniem prawa do obecno\u015bci krzy\u017ca w jednej z w\u0142oskich szk\u00f3\u0142. Niejaka Soile Lautsi Albertin, w\u0142oszka fi\u0144skiego pochodzenia, w 2002 r. za\u017c\u0105da\u0142a od kierownictwa szko\u0142y, do kt\u00f3rej ucz\u0119szcza\u0142o jej dwoje dzieci, usuni\u0119cia z klasy krzy\u017ca, w imi\u0119 poszanowania dla jej przekona\u0144 ateistycznych. Przy braku sukcesu w s\u0105dach w\u0142oskich spraw\u0119 skierowa\u0142a do Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka w Strasburgu. Pocz\u0105tkowo, w wyroku z 2009 r. Trybuna\u0142 przychyli\u0142 si\u0119 do jej zdania i orzek\u0142, ze wieszanie krzy\u017cy w klasach oznacza naruszenie zar\u00f3wno \u201eprawa rodzic\u00f3w do wychowania dzieci zgodnie z w\u0142asnymi przekonaniami”, jak i \u201ewolno\u015bci religijnej uczni\u00f3w\u201d.<\/p>\n
Sprzeciwi\u0142y si\u0119 temu W\u0142ochy jako pa\u0144stwo. W ramach procedury odwo\u0142awczej w\u0142oski rz\u0105d wspiera\u0142o 10 innych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich Rady Europy. Do procesu w charakterze strony trzeciej (amicus curiae) przyst\u0105pi\u0142y Armenia, Bu\u0142garia, Cypr, Grecja, Litwa, Malta, Monako, San Marino, Rumunia i Rosja (ale nie by\u0142o w tym gronie Polski), reprezentowane przed Tybuna\u0142em przez profesora prawa mi\u0119dzynarodowego na Uniwersytecie Nowy Jork, praktykuj\u0105cego \u017cyda Josefa Weilera.<\/p>\n
18 marca 2011 r. Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka w Strasburgu w pe\u0142nym sk\u0142adzie tzw. Wielkiej Izby stosunkiem g\u0142os\u00f3w 15 do 2 odrzuci\u0142 pozew wspomnianej Soile Lautsi Albertin. Trybuna\u0142 uzna\u0142, \u017ce obecno\u015b\u0107 krzy\u017ca w szkole nie jest z\u0142amaniem praw rodzic\u00f3w do wychowania dzieci wed\u0142ug ich przekona\u0144 ani prawa dziecka do wolno\u015bci religijnej w my\u015bl Artyku\u0142u 2 Pierwszego Protoko\u0142u (prawo do nauczania) i Artyku\u0142u 9 (wolno\u015b\u0107 my\u015bli i przekona\u0144 religijnych) Europejskiej Konwencji Praw Cz\u0142owieka. Wed\u0142ug s\u0119dzi\u00f3w, obowi\u0105zku obecno\u015bci krzy\u017ca w salach szkolnych nie mo\u017cna traktowa\u0107 jako indoktrynacji ze strony pa\u0144stwa. Podkre\u015blono, \u017ce krzy\u017c jest symbolem zasadniczo pasywnym i nie mo\u017cna por\u00f3wnywa\u0107 jego wp\u0142ywu na uczni\u00f3w do dzia\u0142alno\u015bci dydaktycznej nauczycieli. Zdaniem s\u0119dzi\u00f3w, z obecno\u015bci krzy\u017ca w szkole nie wynika obowi\u0105zkowe nauczanie chrze\u015bcija\u0144stwa. Dlatego nie ma \u017cadnych argument\u00f3w, aby \u017c\u0105da\u0107 jego zdj\u0119cia.<\/p>\n
Problem powraca w Polsce<\/b><\/p>\n
Analogiczna sprawa wybuch\u0142a w ubieg\u0142ym tygodniu w Szczecinie, gdzie dyrektorka Publicznego Przedszkola nr 75 nakaza\u0142a zdj\u0119cie krzy\u017cy ze \u015bcian wszystkich sal. Cho\u0107 w plac\u00f3wce na setk\u0119 dzieci, ponad dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119cioro ucz\u0119szcza na lekcje religii, to krzy\u017ce trafi\u0142y za szaf\u0119, a dyrektorka Lena Tomaszewska t\u0142umaczy\u0142a swoj\u0105 decyzj\u0119 tym, \u017ce jeden z rodzic\u00f3w nie \u017cyczy\u0142 sobie ich w przedszkolu.<\/p>\n
\n
<\/div>\n<\/div>\n
W sprawie jak na razie interweniowali miejscowi radni Prawa i Sprawiedliwo\u015bci oraz metropolita abp Andrzej Dzi\u0119ga. Wed\u0142ug radnego Krzysztofa Romanowskiego, usuni\u0119cie krzy\u017cy to z\u0142amanie artyku\u0142u 48. Konstytucji RP, kt\u00f3ry m\u00f3wi \u017ce: „Rodzice maj\u0105 prawo do wychowania dzieci zgodnie z w\u0142asnymi przekonaniami.”<\/p>\n
Z kolei miejscowy wicekurator o\u015bwiaty Jerzy So\u0142tysiak wyja\u015bnia\u0142, \u017ce \u201ew przedszkolu mo\u017ce wisie\u0107 krzy\u017c, prawo tego nie zabrania\u201d, a ponadto poinformowa\u0142, \u017ce na podstawie arkusza organizacji przedszkola, kt\u00f3ry zosta\u0142 opracowany wiosn\u0105 tego roku i jego zapisy obowi\u0105zuj\u0105 od 1 wrze\u015bnia, jasno wida\u0107, \u017ce przedszkolu nr 75 jest sze\u015b\u0107 grup wychowawczych i w ka\u017cdej z nich \u2013 zgodnie z decyzj\u0105 rodzic\u00f3w – s\u0105 zaplanowane zaj\u0119cia z religii. Zdj\u0119cie krzy\u017cy ze \u015bcian w takiej sytuacji jest tym bardziej niezrozumia\u0142e.<\/p>\n
Mocny g\u0142os w obronie obecno\u015bci krzy\u017ca zabra\u0142 metropolita szczeci\u0144sko-kamie\u0144ski abp Andrzej Dzi\u0119ga: \u201eDlaczego bronicie dzieciom, by mog\u0142y patrze\u0107 na znak \u017cycia i mi\u0142o\u015bci. Na znak, kt\u00f3ry jest przywo\u0142aniem Chrystusa um\u0119czonego i zmartwychwsta\u0142ego. Dlaczego bronicie, by dziecko patrzy\u0142o wzwy\u017c? Czemu ma by\u0107 tylko skulone, i tu w zabawki, tu w klocki, a mo\u017ce w ekranik jaki\u015b tylko i w gry komputerowe. Patrzcie wzwy\u017c, ku Bogu, ku niebu\u201d \u2013 pyta\u0142 retorycznie w kazaniu. A przy okazji przypomnia\u0142 histori\u0119 walki z krzy\u017cem, jak\u0105 prowadzi\u0142y w\u0142adze komunistyczne w czasach PRL.<\/p>\n
Wszystko wskazuje na to, \u017ce dyrekcja przedszkola w Szczecinie dzia\u0142a niezgodnie z prawem, w zwi\u0105zku z czym spraw\u0105 winien zosta\u0107 zainteresowany wymiar sprawiedliwo\u015bci. Bo przecie\u017c obecno\u015b\u0107 symboli religijnych w szko\u0142ach lub przedszkolu jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z realizacj\u0105 wolno\u015bci religii. A decyzja o eksponowaniu albo nieeksponowaniu tych symboli musi odpowiada\u0107 konstytucyjnym zasadom dotycz\u0105cym bezstronno\u015bci w\u0142adz publicznych. W \u015bwietle tych regulacji bezstronno\u015b\u0107 w\u0142adz w \u017cadnym wypadku nie mo\u017ce oznacza\u0107 zaanga\u017cowania si\u0119 ich w jakiekolwiek dzia\u0142ania laicyzacyjne, gdy\u017c stanowi\u0105 aktywne wsparcie okre\u015blonej ideologii.<\/p>\n
W wypadku odmowy wyeksponowania krzy\u017ca w przestrzeni szkolnej lub przedszkolnej albo usuni\u0119cia tego symbolu wbrew woli rodzic\u00f3w, dosz\u0142o wi\u0119c najprawdopodobniej do naruszenia prawa. Tego typu decyzja dyrekcji przedszkola otwiera pokrzywdzonym mo\u017cliwo\u015b\u0107 poszukiwania ochrony swych praw przed s\u0105dem, a przedszkole nara\u017ca na prawne i finansowe konsekwencje.<\/p>\n
za Marcin Przeciszewski \/Szczecin (KAI)<\/small><\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Obowi\u0105zuj\u0105cy w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w europejskich system prawny dopuszcza wywieszanie krzy\u017cy w budynkach instytucji publicznych, co traktowane jest jako istotny element wolno\u015bci manifestowania swych przekona\u0144 religijnych i jako jedno z podstawowych praw cz\u0142owieka. Wyj\u0105tkiem jest prawodawstwo francuskie, kt\u00f3re wprowadza zasad\u0119 \u201e\u015bwiecko\u015bci\u201d pa\u0144stwa, wedle kt\u00f3rej przestrze\u0144 instytucji publicznych musi by\u0107 wolna od jakichkolwiek symboli religijnych, a mog\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26409"}],"collection":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26409"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26409\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26411,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26409\/revisions\/26411"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}