{"id":28522,"date":"2025-10-20T00:15:00","date_gmt":"2025-10-19T22:15:00","guid":{"rendered":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/?p=28522"},"modified":"2025-10-07T10:09:36","modified_gmt":"2025-10-07T08:09:36","slug":"swiety-jan-kanty-prezbiter","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faustyna.lodz.pl\/?p=28522","title":{"rendered":"\u015awi\u0119ty Jan Kanty, prezbiter"},"content":{"rendered":"

$\"\"$ <\/a>Jan urodzi\u0142 si\u0119 24 czerwca 1390 r. w K\u0119tach (ok. 30 km od O\u015bwi\u0119cimia). Do naszych czas\u00f3w przetrwa\u0142o ok. 60 dokument\u00f3w z jego autografem, st\u0105d wiemy, \u017ce podpisywa\u0142 si\u0119 najcz\u0119\u015bciej po \u0142acinie jako Jan z K\u0119t (Johannes de Kanti, Johannes de Kanty, Johannes Kanti i Joannes Canthy). Po uko\u0144czeniu szko\u0142y w K\u0119tach, kt\u00f3ra musia\u0142a sta\u0107 na wysokim poziomie, zapisa\u0142 si\u0119 w 1413 r. na Uniwersytet Jagiello\u0144ski (mia\u0142 w\u00f3wczas ju\u017c 23 lata). Studia przebiega\u0142y pomy\u015blnie, o czym \u015bwiadcz\u0105 daty osi\u0105ganych stopni naukowych. Najpierw studiowa\u0142 nauki wyzwolone na wydziale artium, gdzie g\u0142\u00f3wnym wyk\u0142adanym przedmiotem by\u0142a filozofia Arystotelesa.<\/p>\n

Tu uzyska\u0142 w 1415 roku stopie\u0144 baka\u0142arza, a trzy lata p\u00f3\u017aniej w styczniu 1418 roku zosta\u0142 magistrem filozofii. Obj\u0105\u0142 w\u00f3wczas funkcj\u0119 wyk\u0142adowcy. Stanowisko to by\u0142o w\u00f3wczas bezp\u0142atne. Dlatego na swoje utrzymanie Jan zarabia\u0142 prywatnymi lekcjami i pomoc\u0105 duszpastersk\u0105 jako kap\u0142an (nie znamy dok\u0142adnej daty ani miejsca \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich, ale musia\u0142o to by\u0107 mi\u0119dzy 1418 a 1421 rokiem).<\/p>\n

W 1421 r. na pro\u015bb\u0119 bo\u017cogrobc\u00f3w z Miechowa Akademia Krakowska wys\u0142a\u0142a Jana Kantego w charakterze kierownika do tamtejszej szko\u0142y klasztornej. Sp\u0119dzi\u0142 tam osiem lat (1421-1429). Zadaniem szko\u0142y by\u0142o przede wszystkim kszta\u0142cenie kleryk\u00f3w zakonnych. Wolny czas Jan sp\u0119dza\u0142 na przepisywaniu r\u0119kopis\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y mu potrzebne do wyk\u0142ad\u00f3w. W\u015br\u00f3d zachowanych kopii s\u0105 pisma Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, \u015bw. Augustyna, \u015bw. Tomasza, a tak\u017ce Arystotelesa. W Miechowie Jan Kanty pe\u0142ni\u0142 r\u00f3wnocze\u015bnie obowi\u0105zki kaznodziei przy ko\u015bciele klasztornym. Musia\u0142 r\u00f3wnie\u017c interesowa\u0107 si\u0119 w pewnej mierze muzyk\u0105, gdy\u017c odnaleziono drobne fragmenty zapis\u00f3w pie\u015bni dwug\u0142osowych, skre\u015blonych jego r\u0119k\u0105.
\nW roku 1429 zwolni\u0142o si\u0119 miejsce w jednym z kolegi\u00f3w Akademii Krakowskiej. Przyjaciele natychmiast zawiadomili o tym Jana i sprowadzili go do Krakowa. Kolegium dawa\u0142o pewn\u0105 stabilizacj\u0119 – zapewnia\u0142o bowiem utrzymanie i mieszkanie. Profesorowie w kolegiach mieszkali razem i wiedli \u017cycie na wz\u00f3r zakonny. W pocz\u0105tkach Uniwersytetu tych kolegi\u00f3w by\u0142o niewiele i by\u0142y bardzo ma\u0142e. Dlatego nie\u0142atwo by\u0142o w nich o miejsce.
\nGdy tylko Jan wr\u00f3ci\u0142 do Krakowa, obj\u0105\u0142 wyk\u0142ady na wydziale filozoficznym. R\u00f3wnocze\u015bnie jednak zacz\u0105\u0142 studiowa\u0107 teologi\u0119 (mia\u0142 w\u00f3wczas ju\u017c ok. 40 lat). Jednocze\u015bnie jako profesor wyk\u0142ada\u0142 traktaty, kt\u00f3re przypad\u0142y mu – \u00f3wczesnym zwyczajem – przez losowanie. Z nielicznych zapisk\u00f3w wiemy, \u017ce komentowa\u0142 logik\u0119, potem fizyk\u0119 i ekonomi\u0119 Arystotelesa. Na tym wydziale piastowa\u0142 tak\u017ce urz\u0105d dzieka\u0144ski w p\u00f3\u0142roczach zimowych: 1432\/1433, 1437\/1438 oraz w p\u00f3\u0142roczu letnim 1438. Od roku 1434 sprawowa\u0142 tak\u017ce urz\u0105d rektora Kolegium Wi\u0119kszego.
\nW roku 1439 zdoby\u0142 tytu\u0142 baka\u0142arza z teologii. Pod kierunkiem swojego mistrza studiowa\u0142 Pismo \u015bwi\u0119te, potem cztery ksi\u0119gi Piotra Lombarda, wreszcie teologi\u0119 \u015bcis\u0142\u0105. Co pewien czas trzeba by\u0142o zdawa\u0107 egzaminy, bra\u0107 udzia\u0142 w dysputach, m\u00f3wi\u0107 kazania i prowadzi\u0107 \u0107wiczenia. Poniewa\u017c Jan by\u0142 r\u00f3wnocze\u015bnie profesorem filozofii, dziekanem i rektorem Kolegium Wi\u0119kszego, nie dziw, \u017ce jego studia teologiczne wyd\u0142u\u017cy\u0142y si\u0119 a\u017c do 13 lat. Dopiero w roku 1443 uzyska\u0142 tytu\u0142 magistra teologii, kt\u00f3ry by\u0142 w\u00f3wczas jednoznaczny z doktoratem.
\nW roku 1439 zosta\u0142 kanonikiem i kantorem kapitu\u0142y \u015bw. Floriana w Krakowie oraz proboszczem w Olkuszu. Nie by\u0142 jednak w stanie pogodzi\u0107 obowi\u0105zk\u00f3w duszpasterskich i uniwersyteckich. Po kilku miesi\u0105cach zrzek\u0142 si\u0119 probostwa w Olkuszu. Hagiografowie zgodnie podkre\u015blaj\u0105, \u017ce be\u017c \u017calu zrezygnowa\u0142 ze sporych dochod\u00f3w. Fakt, \u017ce zosta\u0142 wybrany na kantora, \u015bwiadczy, \u017ce musia\u0142 zna\u0107 si\u0119 na muzyce. Urz\u0105d ten nak\u0142ada\u0142 bowiem obowi\u0105zek opieki nad muzyk\u0105 i \u015bpiewem liturgicznym.
\nPo uzyskaniu stopnia magistra (mistrza) teologii w roku 1443 Jan Kanty po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 do ko\u0144ca \u017cycia wyk\u0142adom z tej dziedziny. Po\u015br\u00f3d tych rozlicznych zaj\u0119\u0107 Jan znajdowa\u0142 jeszcze czas na przepisywanie manuskrypt\u00f3w. Jego r\u0119kopisy licz\u0105 \u0142\u0105cznie ponad 18 000 stron. Biblioteka Jagiello\u0144ska przechowuje je w 15 grubych tomach. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich znajduje si\u0119 w Bibliotece Watyka\u0144skiej. W\u0142asnor\u0119cznie przepisa\u0142 26 kodeks\u00f3w. Zapewne sprzedawa\u0142 je nie tyle na swoje utrzymanie, gdy\u017c mia\u0142 je wystarczaj\u0105ce, ile raczej na dzie\u0142a mi\u0142osierdzia i na pielgrzymki. Jest rzecz\u0105 pewn\u0105, \u017ce w roku 1450 uda\u0142 si\u0119 do Rzymu, aby uczestniczy\u0107 w roku \u015bwi\u0119tym i uzyska\u0107 odpust jubileuszowy. Prawdopodobnie do Rzymu pielgrzymowa\u0142 wi\u0119cej razy, aby w ten spos\u00f3b okaza\u0107 swoje przywi\u0105zanie do Ko\u015bcio\u0142a i uzyska\u0107 odpusty. Dyskusyjna jest natomiast pielgrzymka do Ziemi \u015awi\u0119tej, o kt\u00f3rej pisz\u0105 niekt\u00f3rzy biografowie. Niewykluczone, \u017ce Jan Kanty pielgrzymowa\u0142 nie do grobu \u015bwi\u0119tego, ale do jego kopii w miechowskim ko\u015bciele bo\u017cogrobc\u00f3w.
\nBy\u0142 cz\u0142owiekiem \u017cywej wiary i g\u0142\u0119bokiej pobo\u017cno\u015bci. S\u0142yn\u0105\u0142 z wielkiego mi\u0142osierdzia. Nie mog\u0105c zaradzi\u0107 n\u0119dzy, wyzby\u0142 si\u0119 nawet w\u0142asnego odzienia i obuwia. Wielokrotne dzieli\u0142 si\u0119 posi\u0142kiem z biednymi. Legenda m\u00f3wi, \u017ce zdarza\u0142o si\u0119, i\u017c wiktua\u0142y dane potrzebuj\u0105cemu bli\u017aniemu w cudowny spos\u00f3b odnawia\u0142y si\u0119 na talerzu Jana. B\u0119d\u0105c rektorem Akademii, zapocz\u0105tkowa\u0142 tradycj\u0119 odk\u0142adania ze sto\u0142u profesor\u00f3w cz\u0119\u015bci po\u017cywienia codziennie dla jednego biednego. Dba\u0142 tak\u017ce o ubogich student\u00f3w, kt\u00f3rych wspomaga\u0142 z w\u0142asnych, skromnych zasob\u00f3w. Przez ca\u0142e \u017cycie nie zaniecha\u0142 dzia\u0142alno\u015bci duszpasterskiej. Wiemy, \u017ce krzewi\u0142 kult eucharystyczny i zach\u0119ca\u0142 do cz\u0119stego przyjmowania Komunii \u015bwi\u0119tej, a wiele czasu po\u015bwi\u0119ca\u0142 pracy w konfesjonale.
\nPomimo bardzo pracowitego i pokutnego \u017cycia, jakie Jan prowadzi\u0142, do\u017cy\u0142 83 lat. Zmar\u0142 w Krakowie 24 grudnia 1473 r. Istnia\u0142o tak powszechne przekonanie o jego \u015bwi\u0119to\u015bci, \u017ce od razu pochowano go w ko\u015bciele \u015bw. Anny pod ambon\u0105. W 1621 r. synod biskup\u00f3w w Piotrkowie wni\u00f3s\u0142 pro\u015bb\u0119 do Stolicy Apostolskiej o rozpocz\u0119cie procesu kanonicznego. Prace przygotowawcze rozpocz\u0119to w roku 1628. W roku 1625 napisano \u017cyciorys Jana. Dla kanonizacji przygotowano jeszcze jeden \u017cywot, wed\u0142ug schematu przys\u0142anego kwestionariusza. Beatyfikacja nast\u0105pi\u0142a 27 wrze\u015bnia 1680 r. Dokona\u0142 jej papie\u017c b\u0142. Innocenty XI. Kanonizacji – \u0142\u0105cznie ze \u015bw. J\u00f3zefem Kalasantym – dokona\u0142 Klemens XIII 16 lipca 1767 r.
\nKult \u015bw. Jana Kantego jest do dnia dzisiejszego \u017cywy. Jest on bowiem czczony przede wszystkim jako patron ucz\u0105cej si\u0119 i studiuj\u0105cej m\u0142odzie\u017cy. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 jej przecie\u017c prawie ca\u0142e swoje \u017cycie, a\u017c 55 lat profesury. Jest tak\u017ce patronem Polski, archidiecezji krakowskiej i Krakowa; profesor\u00f3w, szk\u00f3\u0142 katolickich i „Caritasu”.<\/p>\n

W ikonografii<\/b> \u015bw. Jan przedstawiany jest w todze profesorskiej. Cz\u0119sto w r\u0119ku ma krzy\u017c. Bywa ukazywany w otoczeniu student\u00f3w lub ubogich. Jego atrybutami s\u0105: scalony dzbanek, obuwie, kt\u00f3re daje ubogiemu, pieni\u0105dze wr\u0119czane zb\u00f3jcom, r\u00f3\u017caniec.<\/p>\n

za brewiarz.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"